مشكّكين و اهل وسواس و فتنه به اين خيالات باطله، خود را از اين مرحله عُظمى بازدارند و هرچند مى‌توانيم گفت كه: آن مشكّكين نيز مى‌تواند شد كه فهميده باشند كه اصل دعا عبادت است و نافع است با قطع نظر از اجابت آن مطلب خاصّ، پس باز آنها هم بهره از اين جهت دارند، لكن چون غالب نفوس خلايق، طالب نفع عاجل است، وعده آن نفع، محرّك ايشان مى‌شود بر اصرار بر آن عمل خير و اهل تشكيك از مرحله اصرار و زيادتى محروم مى‌مانند، از اين جهت مخصوصِ اغلب مردم كرديم.

اگر كسى گويد كه: ما بسيار مى‌بينيم كه نفعى بر اين امور مترتّب نمى‌شود و دعا و صدقه و غيرهما، تأثير خود را نمى‌كند، پس باز آن لوح را غالباً فايده نخواهد بود؟!

گوييم: هر چند اين بحث تمام نيست؛ چون نفى نفع كلّى نمى‌كند، لكن از براى اثبات نفع كلّى ما نيز كلًاّ مى‌گوييم كه مطلب تمام شود و آن اين است كه: هر جوابى كه از اشكال در اصل اوامرى كه به دعا و صدقه و مداوا و ساير اسباب ظاهريّه- كه وارد شده است- ايراد مى‌شود، قطع نظر از اينكه خلاف آن در لوح و اثبات نقش شده باشد، مى‌توان گفت: همين جا مى‌توان گفت و حاصل اشكال در اصل آن اوامر اين است كه حقّ تعالى‌ امر به دعا و صدقه و امثال آن كرده و وعده اجابت فرموده و آيات قرآنى و احاديث اهل عصمت در آن فراوان است و با وجود اين مى‌بينيم كه مكرّر دعا و صدقه به عمل مى‌آيد در كمال جدّ و جهد و اثرى بر آن مترتّب نمى‌شود؟!

و مجمل جواب از آن اشكال اين است كه يقيناً آن آيات و اخبار، همه جا بر ظاهر خود حمل نمى‌شود و مراد ظاهر آن نيست؛ زيرا كه در بعضى اوقات آن ترتّب اثر از امور ممتنعه است، مثلًا هرگاه زيد دعا كرد: خداوندا دختر عمرو را نصيب من كن كه در شب جمعه به خانه من بيايد و ديگر هم دعا كند به همين نهج، البتّه اين صورت امكان ندارد يك زن از براى دو مرد حلال شود در آنِ واحد و گاه است ده نفر همين دعا مى‌كنند و همچنين دو عسكر با هم نزاع دارند و هر دو از خداى تعالى فتح مى‌طلبند و همچنين مواضع بسيار كه استجابت آن مستلزم جمع نقيضين مى‌شود.