فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ١٤١ - جهاد
شرايط:وجوب جهاد ابتدايى منوط به تحقق اين شرايط است: بلوغ، عقل، آزاد بودن (حرّيت)، مرد بودن و معذور نبودن. بنابر اين، جهاد ابتدايى بر نابالغ، ديوانه، برده، زن، پير مرد و معذور از شركت در امر جهاد، مانند كور، زمين گير و بيمار ناتوان از سوار شدن بر مركب و دويدن و همچنين فقير ناتوان از تأمين مخارج خانواده خويش و نيز هزينههاى راه و تهيه سلاح، واجب نيست.(٩)
علاوه بر شرايط ياد شده، شرط وجوب، بلكه مشروعيت جهاد ابتدايى، حضور امام عليه السّلام و حاكميّت وى، يا نايب خاص ايشان است. بنابر اين، جهاد ابتدايى در عصر غيبت مشروعيت ندارد.(١٠)ليكن برخى معاصران قائل به جواز آن با وجود فقيه جامع شرايط وحاكميت وى شدهاند.(١١)
احكام و آداب:جهاد ابتدايى در ماههاى حرام (رجب، ذيقعده، ذيحجه و محرّم) حرام است، مگر آنكه دشمن آغازگر جنگ باشد و حرمتى براى ماههاى حرام قائل نباشد.(١٢)
بنابه قولى، جهاد ابتدايى در سال، بيش از يك بار واجب نيست.(١٣)
فرار از جنگ حرام، بلكه از گناهان كبيره(١٤)(--> گناه كبيره)است، مگر آنكه شمار مسلمانان كمتر از نصف نيروهاى دشمن باشد، كه در اين صورت مقاومت در برابر آنها واجب نيست.(١٥)
هنگامى كه شمار نيروهاى اسلام اندك و سپاه دشمن زياد باشد، بر امام واجب است تا رسيدن نيرو به حدّ نصاب صبر كند.(١٦)
بر امام عليه السّلام يا منصوب از جانب ايشان واجب است قبل از آغاز به جنگ، كفار را به اسلام (شهادت به توحيد و رسالت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و لوازم آن از اصول و فروع دين) فراخواند، مگر آنكه پيش از آن، دعوت به آنان رسيده باشد، كه در اين صورت تكرار دعوت مستحب است.(١٧)
مستحب است آغاز جنگ پس از اقامه نماز ظهر و عصر باشد و شروع آن قبل از زوال و نيز يورش شبانه جز در حال ضرورت مكروه است.(١٨)