اين رو، اگر والدين يا يكى از آن دو، مسلمان باشند، فرزند ديوانه آنان نيز محكوم به اسلام است و اگر هر دو كافر باشند، وى نيز بنابر مشهور محكوم به كفر است، هرچند ديوانگى‌اش تا پس از بلوغ استمرار داشته باشد؛ ليكن كسى كه پس از بلوغ مسلمان يا كافر شده و سپس ديوانه گشته است، در صورت اوّل محكوم به اسلام و درصورت دوم محكوم به كفر است.(٧)

ديگر احكام:جز احكام ياد شده احكام ديگرى بر ديوانگى مترتّب است، از جمله:

عاقل بودن از شرايط مرجع تقليد است؛ ليكن در اينكه عقل، تنها در حال استنباط احكام شرط است يا در آن حال و در تمامى دوران عمل به فتواى وى، اختلاف است. همچنين نسبت به مرجع تقليدى كه ديوانگى‌اش ادوارى است، اختلاف است كه در زمان عاقل بودن وى تقليد از او جايز است يا نه.(٨)

نگاه كردن به عورت ديوانه حرام و پوشاندن عورت از ديد وى در صورت مميّز بودن (قوّه تشخيص بين عورت و غير آن) واجب است( --> پوشش).(٩)جلوگيرى از ورود ديوانه به مسجد مستحب است.(١٠)بنابر مشهور، بيرون كردن زكات از مال ديوانه واجب نيست؛ ليكن اگر ولىّ او با مال ديوانه تجارت كند، اخراج زكات مال التجاره( --> مال التجاره)بر ولىّ مستحب است. آيا حكم ياد شده (عدم وجوب زكات) اختصاص به ديوانه اطباقى دارد يا ديوانه ادوارى را نيز دربر مى‌گيرد؟ مسئله اختلافى است.(١١)

در اينكه حج دادن ديوانه مشروع و مستحب است يا نه، اختلاف است. بنابر قول دوم، حج دادن وى به قصد رجاءِ مطلوبيت اشكال ندارد؛(١٢)امّا چنانچه وى مرتكب عملى گردد كه كفّاره دارد ولىّ بايد كفّاره را از مال خود بپردازد(١٣)( --> احجاج).

بنابر قول به مشروع بودن حج ديوانه، اگر وى قبل از وقوف به مشعر( --> مشعر)عاقل شود، بنابر مشهور، حجش صحيح است و از حَجّة الاسلام كفايت مى‌كند.(١٤)

كشتن ديوانگان در جنگ با كفّار جز در مواقع ضرور جايز نيست.(١٥)از ديوانه اطباقى اهل كتاب، جزيه( --> جزيه)دريافت نمى‌گردد.(١٦)در وجوب جزيه بر

(١٠)١٤/ ١١١
(١١)١٥/ ٢٨ ـ ٣٠
(١٢)١٧/ ٢٢٩، ٢٣٥ ـ ٢٣٦ ؛ مصباح الهدى ١١/ ٢٥٢ ؛ مستمسك العروة ١٠/ ١٩ ـ ٢١
(١٣)جواهر الكلام ١٧/ ٢٣٥ و ٢٠/ ٤٤٠
(١٤)١٧/٢٢٩
(١٥)٢١/ ٧٣
(١٦)٢٣٦ و ٢٤٢
(٧)الحدائق الناضرة ٥/ ١٩٧ ؛ جواهر الكلام ٦/ ٤٤ ، ٣٨/ ١٨٣ و ٣٩/ ٢٥ ؛ مستمسك العروة ٤/ ٦٩
(٨)مستمسك العروة ١/٤٢ ؛ الإجتهاد و التقليد (صدر)/ ١٠٥
(٩)جواهر الكلام ٢/ ٤ ـ ٥