فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٢٥ - خوردنى
آن به تفصيل در اين باب سخن گفتهاند؛ هرچند برخى از احكام آن در بابهايى نظير طهارت، صلات، تجارت و نكاح نيز مطرح شده است.
حكم:اصل اوّلى در خوردنيها اباحه و حلّيت است؛ بدين معنا كه خوردنيهايى كه حرمت آنها در شرع مقدس معلوم نيست و از ناحيه شارع دليلى كه بيانگر حرمت آنها باشد به ما نرسيده، حلال است. در مقابل، خوردنيهاى نجس يا خبيث و يا زيان آور براى بدن، حرام است.
اقسام:خوردنيها به لحاظ جنس به سه نوع كلى تقسيم مىشوند: حيوانات، گياهان و جمادات كه به مهمترين احكام آنها اشاره مىكنيم.
الف. حيوانات:حيوانات يا دريايىاند يا غيردريايى. غير دريايى نيز به پرندگان، چارپايان و حشرات تقسيم مىشوند.
هرچند اصل اوّلى در حيوانات ـ همچون ساير خوردنيها ـ اباحه و حلّيت است؛ ليكن در خصوص آنها اصل عدم تذكيه نيز وجود دارد و همين امر، منشأ اختلاف شده كه در موارد شك در حلّيت و حرمت حيوانى، به جهت شك در قابليت آن براى تذكيه( --> تذكيه)آيا به اصل اباحه رجوع و در نتيجه به حلال گوشت بودن حيوان مشكوك حكم مىشود، يا به اصل عدم تذكيه رجوع و حكم به حرام گوشت بودن آن مىگردد(١)( --> حيوان).
١. حيوانات دريايى:به قول مشهور، انواع حيوان دريايى جز ماهى و ميگو حرام گوشت است؛ بلكه بر آن ادعاى اجماع شده است.(٢)ماهى نيز اگر فلس (پولك) داشته باشد، حلال وگرنه بنابر مشهور حرام است.(٣)