فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٨٧ - خَلَل در نماز
بايد آن را تدارك كند، مانند اينكه حمد را فراموش كند و قبل از ركوع يادش بيايد، كه بايد حمد و سوره را بخواند و سپس ركوع كند. و اگر محل تدارك آن گذشته باشد، چنانچه جزء ترك شده ركن باشد، مانند ركوع و دو سجده، نماز باطل مىشود،(١٤)و اگر غير ركن باشد، نماز صحيح است و نيازى به تدارك آن نيست، مگر در تشهد و يك سجده كه بنابر قول مشهور، بلكه اجماعِ ادعا شده، بايد پس از سلام آن را تدارك كند و سپس براى هر يك از تشهد و سجده فراموش شده، دو سجده سهو( --> سجده سهو)به جا آورد.(١٥)
اگر اخلال به جزء با اضافه كردن آن باشد، در صورت ركن بودن، بنابر مشهور نماز باطل مىشود.(١٦)
ج. اخلال به ركعت:كسى كه در نماز يك ركعت يا بيشتر را از روى سهو ترك كند، در صورتى كه قبل از سلام متذكّر گردد، آن را تدارك مىكند و نمازش صحيح است. همچنين اگر پس از سلام و قبل از انجام دادن عملى كه ارتكاب عمدى، يا عمدى و سهوى آن موجب بطلان نماز مىشود، متذكر گردد. البته براى سلام دادن سهوى دو سجده سهو به جا مىآورد. و اگر پس از سلام و انجام دادن عملى كه تنها عمد آن نماز را باطل مىكند، مانند حرف زدن، متذكر گردد، در اينكه نماز باطل و اعاده آن واجب است يا حكم صورت پيشين را دارد، اختلاف است. اگر پس از سلام و انجام دادن فعلى كه ارتكاب عمدى و سهوى آن باطل كننده نماز است، متذكر شود، نماز باطل و اعاده آن واجب است.(١٧)
اضافه كردن يك ركعت يا بيشتر در نماز هرچند از روى سهو، موجب بطلان آن مىشود.(١٨)
خلل ناشى از شك:شك يا در اصل نماز است كه نمىداند نماز را خوانده يا نه، يا در شرايط، يا در اجزاء و يا در ركعات آن. در صورت اوّل، در داخل وقت بايد نماز بگزارد؛ اما در خارج وقت به شك خود اعتنا نكند.(١٩)در صورت دوم، اگر شك قبل از خواندن نماز يا در اثناى آن پديد آيد، بايد شرط را احراز كند، هرچند با اصلى چون استصحاب( --> استصحاب)