ماه خدا - چ سوم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٨ - ويژگىها و بركات ماه رمضان

كه مانع رشد معنوى انسان‌اند روزه هرگز نمى‌تواند موجب تحوّل معنوى در انسان شود. بنا بر اين، روزه‌دارِ مبتلا به آفت گناه، از روزه‌اش بهره نمى‌برد و به تعبير پيامبر خدا:

رُبَّ صائِمٍ حَظُّهُ مِن صِيامِهِ الجوعُ وَ العَطَشُ، و رُبَّ قائِمٍ حَظُّهُ مِن قِيامِهِ السَّهَرُ؛[١]

چه‌بسا روزه‌دارى كه بهره‌اش از روزه خويش، گرسنگى و تشنگى است و چه‌بسا نمازخوانى كه بهره‌اش از سحرخيزى، بيدار ماندن است!

امام على ٧ نيز در اين زمينه مى‌فرمايد:

كَم مِن صائِمٍ لَيسَ لَهُ مِن صِيامِهِ إلَّا الجوعُ وَ الظَّمَأُ، و كَم مِن قائِمٍ لَيسَ لَهُ مِن قِيامِهِ إلَّا السَّهَرُ و العَناءُ، حَبَّذا نَومُ الأَكياسِ و إفطارُهُم؛[٢]

چه‌بسا روزه‌دارى كه از روزه‌اش جز گرسنگى و تشنگى، بهره‌اى ندارد و چه‌بسا نمازخوانى كه از نمازش جز بيدارى و رنج، بهره‌اى نمى‌برد. خوشا خواب و خوراكِ خردمندان هوشيار![٣]

بنا بر اين، پرهيز از مفطِرات روزه، شرط ورود به ميهمانى الهى است و پرهيز از گناهان، شرط بهره‌ورى از بركات آن.

دسته سوم. آدابى كه مراعات آنها، شرط رسيدن به بهره‌ورى كامل از ميهمانى الهى است. اگر از بخش سوم، باب اوّل را استثنا كنيم، ابواب ديگر اين بخش كه

[١] الأمالى، طوسى: ١٦٦/ ٢٧٧، فضائل الأشهر الثلاثة: ١٤٤/ ١٥٨، بحار الأنوار: ٩٦/ ٢٨٩/ ٤؛ سنن ابن ماجة: ١/ ٥٣٩/ ١٦٩٠، سنن الدارمى: ٢/ ٧٥٧/ ٢٦٢٠، مسند ابن حنبل: ٣/ ٣٠٧/ ٨٨٦٥، السنن الكبرى: ٤/ ٤٤٩/ ٨٣١٣، المعجم الكبير: ١٢/ ٢٩٢/ ١٣٤١٣، كنز العمّال: ٣/ ٤٧٣/ ٧٤٩٠ و ٧٤٩١.

[٢] نهج البلاغة: حكمت ١٤٥، خصائص الأئمّة :: ١٠٤، روضة الواعظين: ٣٨٣، بحار الأنوار: ٩٦/ ٢٩٤/ ٢٢.

[٣] مقصود از« هوشياران» در اينجا، عالمان عارف‌اند؛ چرا كه عبادت آنان، با عقايد صحيحشان، مطابق است( شرح نهج البلاغة: ١٨/ ٣٣٤).