فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٠ - قانون توارث زوجين از ديدگاه قرآن كريم خالد غفورى
رواياتى استناد شده است، از جمله روايت زراره از يكى از دو امام صادق و امام باقر (عليهماالسلام) كه فرمود:
ليس للمريض أن يطلّق وله أن يتزوّج، فإن تزوّج و دخل بها فجائز و إن لم يدخل بها حتى مات في مرضه فنكاحه باطل ولامهر لها و لاميراث؛ (٢٣)
مريض نمىتواند همسر خود را طلاق دهد، اما مىتواند ازدواج كند و اگر ازدواج كند و با همسرش آميزش كند جايز خواهد بود، ولى اگر با او آميزش نكند در همان بيمارى بميرد، ازدواجش باطل است و مهريه و ارثيهاى براى همسرش، نخواهد بود.
اخبار ياد شده، مخصّص آيه هستند.
اشكال: در بحث از طلاق مريض خواهد آمد كه ادعاى تخصيص آيه در اين مورد، قابل قبول نيست، اما وجه فنى ديگرى براى جمع بين روايات و آيه وجود دارد كه آن را در بحث طلاق مريض بيان خواهيم كرد.
جهت دوم: در زوجه، تفاوتى ميان زوجه صغيره و بالغه نيست. (٢٤)
جهت سوم: تفاوتى ميان اينكه زوجه عاقل باشد و يا مجنون، وجود ندارد، همچنين تفاوتى ميان سفيه و يا رشيد بودنش نيست . (٢٥)
(٢٣) وسائل الشيعه، ج٢٠، ص٥٠٥، باب ٤٣ از ابواب ما يحرم بالمصاهرة و نحوها، ح١.
(٢٤) زبدة البيان، ص٨٢٠.
(٢٥) نگارنده گويد: ١ ـ سفاهت مانع از تملك مال ديگران نيست همچون صورتى كه وارث سفيه باشد؛ چون تملك، تصرف در مال سفيه نيست تا ممنوع باشد، بلكه تحصيل مال جديد است كه داخل در ملك فرد مىشود، علاوه بر اين كه حصول تملك به سبب ارث، قهرى و غير اختيارى است. ٢ ـ سفاهت مانع از تمليك مال به ديگران نيست در صورتى كه سفيه مورث باشد به سبب آنكه حصول تمليك به سبب ارث، قهرى و غير اختيارى است. ٣ ـ از مطالب گذشته معلوم شد كه جنون نيز مانع از توارث نيست؛ چون ارث تمليك قهرى است، بنابراين، در آن كمال عقل، قصد و اختيار شرط نيست و چنين شروطى در تمليك و تملك اختيارى شرط است، نه غيراختيارى .