فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٨ - قانون توارث زوجين از ديدگاه قرآن كريم خالد غفورى
همسران يك چهارم تركه شوهران است اگر داراى فرزند نباشيد و چنانكه فرزند داشته باشيد يك هشتم خواهد بود، پس از اداى وصايايى كه به آن وصيت كردهايد و بدهى شما... .
نكته اول: بيان اجمالى آيه
١. اين آيه مشتمل بر دو بخش است: بخش اول، احكام ارث زوجين و بخش دوم، احكام كلاله امّى است.
٢. پس از آنكه خداوند در آيه قبلى(آيه ١١ از سوره نساء)، موجب اول ارث را كه همان نسب و خويشاوندى است، ذكر كرد و آنچه را كه به طبقه اول ارث مربوط است؛ يعنى سهم فرزندان و والدين و برخى احكام همچون حجب برادران را بيان كرد، در اين آيه به بيان موجب «سببى» ارث مىپردازد. آيه به صراحت بيان مىكند كه هر يك از زوجين، در تمامى حالات از ديگرى ارث مىبرد و براى هريك از آن دو، دو سهم است، سهم اعلى و سهم ادنى. سهم اعلاى زوج، نصف و سهم ادناى او يك چهارم است و سهم اعلاى زوجه، يك چهارم و سهم ادناى او يك هشتم است. وجود فرزند مانع از سهم اعلاى ارث هريك از زوجين است، بنابراين، مجموع صور ارث زوجين، چهار صورت است كه دو صورت مربوط به زوج و دو صورت مربوط به زوجه است و احكام هر كدام در آيه به تفصيل بيان شده است.
٣. زوج و زوجه، هريك پس از اداى ديون و انجام وصاياى مالى ديگرى، در هر چهار صورت از يكديگر ارث مىبرند .
٤. در ادامه آيه و در بخش دوم آن به پارهاى از احكام طبقه دوم كه همان برادران و اجداد هستند پرداخته شده است، مراد آيه، بيان حكم برادران و خواهران مادرى(كلاله مادرى) است . همچنين در آيه بيان شده كه وصيت در صورتى نافذ و