در فقه اماميه، اين سبك در قرن چهارم با نگارش كتاب «مسائل الخلاف» و «الإعلام بما اتفقت عليه الامامية من الاحكام» (٣٦) توسط شيخ مفيد آغاز شد و با كتاب‌هاى «الانتصار» و «مسائل الناصريات» سيد مرتضى (م ٤٣٦ هـ . ق)، «الخلاف» شيخ طوسى (م٤٦٠ هـ . ق)، «غنية النزوع» ابن زهره حلبى (م٥٨٠ هـ . ق)، «منتهى المطلب» و «تذكرة الفقهاء» علامه حلّى ادامه يافت.

شيخ طوسى در كتاب «الخلاف» را به سبك فقه مقارن نوشت. از آنجا كه كتاب «الخلاف» به دليل و يژگى‌هاى كم‌نظير و شمول آن بر آراى مذاهب مختلف اسلامى، از جايگاه خاصى برخوردار است و از طرفى، بعضى از مسائل فقهى در «الخلاف» به گونه‌اى پراكنده و گاه تكرارى مطرح شده، شيخ طبرسى تصميم به تلخيص و تهذيب و تنقيح اين كتاب به شيوه مورد نظر خويش گرفت. (٣٧)

٤ ـ ٢ ـ المؤتلف در كلمات فقها: چنانكه پيش‌تر گفته شد، در كلمات فقها از نام «المؤتلف»، جز يك مورد كه در كشف اللثام آمده، اثرى ديده نمى شود. صاحب كشف اللثام مى‌گويد :

... ادعاى اجماع بر آن به الخلاف شيخ نسبت داده شده است، در حالى كه در نسخه‌هاى موجود در نزد ما از كتاب الخلاف و نيز نسخه هاى المؤتلف اثرى از آن ديده نمى‌شود (٣٨).

مراد وى از «المؤتلف»، همين كتاب مورد بحث است. بعد از او، عاملى در مواردى از كتابى با نام تلخيص الخلاف نقل قول كرده كه در يك مورد از مؤلف آن با نام ابوعلى

(٣٦) احتمال دارد مراد از كتاب مسائل الخلاف كه در كلام قطب‌الدين راوندى و محقق حلى از آن نام برده شده، همان كتاب «الاعلام» باشد (ر . ك: فقه القرآن، ج١، ص١٤٢ ؛ الرسائل التسع، ص٢١٦).
(٣٧) الموتلف، ج١، ص٣، ج٢، ص٦٠٩، تفصيل اين مطلب در بخش چگونگى تلخيص از اين نوشتار خواهد آمد.
(٣٨) كشف اللثام، ج ٢، ص ٢٣٧.