٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٤٨ - اجبار

٩. اجبار مدعى عليه به پاسخگويى در صورت امتناع: اگر مدعى‌عليه بعد از طرح مرافعه در مجلس قضا سكوت كند، حاكم مى‌تواند او را به جواب‌دادن ملزم مى‌كند؛ زيرا سكوت جواب نيست و فرض اين است كه حق دعوا به جواب اوتعلق گرفته است، پس اگر عناد بورزد و از پاسخ دادن امتناع كند، گفته شده است كه مجبور به جواب‌دادن مى‌شود. (٤٣)

١٠. اجبار كافر به فروش قرآن كريم:مشهور فقها گفته‌اند كه تملك كافر نسبت به مصحف كريم صحيح نيست، اما اگر به هر عنوان قائل به حيازت كافر بر مصحف شويم، مثلاً انتقال مصحف از طريق ارث به وى صورت گرفته باشد، باز حاكم مى‌تواند كافر را به فروش آن مجبور كند. (٤٤) (ر.ك: مدخل مصحف).

مصاديق ديگرى از اجبار حاكم وجود دارد كه مورد بحث و مناقشه فقهاست، از جمله: حاكم مى‌تواند كسى را كه سبب نجس شدن مصحف كريم شده است و از تطهير آن امتناع مى‌ورزد مجبور كند تا آن را تطهير كند و از مال او براى اين كار هزينه مى‌شود. (٤٥) اجبار مدين ـ بدهكار ـ به اداى ديونش اگر مماطله و امتناع كند (ر.ك: مدخل دين)

اجبار مفلّس ـ ورشكسته ـ به فروش خانه‌اش يا به كسب و كار.(ر.ك: مدخل تفليس).


(٤٣) المقنعه، ص٧٢٥؛ مراسم العلويه، ص٢٣٠، الخلاف، ج٦، ص٢٣٨، م٣٧؛ قواعد الاحكام، ج٣، ص٤٤٠؛ مختلف الشيعه، ج٨، ص٣٨١؛ جواهر الكلام، ج٤٠، ص٢٠٧.
(٤٤) ر.ك:المبسوط في فقه الاماميه، ج٢، ص٦٢؛ تحرير الاحكام الشرعيه، ج٢، ص٢٦١؛ منتهى المطلب، ج٢، ص١٠١٥، چاپ سنگى ؛ مسالك الافهام، ج٣، ص٨٨ ـ ٨٩؛ جواهر الكلام، ج٢١، ص٣٢٠؛ كتاب المكاسب، شيخ مرتضى انصارى، ج٢، ص١٦٢.
(٤٥) العروة الوثقى، ج١، ص١٩١؛ مستمسك العروة، ج١، ص٥١٩ ـ ٥٢٠؛ التنقيح فى شرح العروة الوثقى، كتاب الطهاره، ج٢، ص٣٢٤ و ٣٢٧.