مجلس مشاهده مى‌كنيم (كه به تدوين و تصويب اصل دوم متمم قانون اساسى مشروطه انجاميد). در گزارشى كه ايضاً در صدر مشروطه توسط يكى از ياران شيخ به عضدالملك (رئيس ايل قاجار، واسطه ميان ملت و دولت) ارسال شده، مى‌خوانيم:

حضرت آقاى حاجى شيخ فضل‌اللّه‌ مى‌فرمايند: با حجج الاسلام جميعاً در مجالس متعدده گفتگوها كرديم و عقول و افكار فقيهانه خودمان را استعمال نموديم. بعد از... تدبّر و تأمّل، متفق القول... صورتى املاء و تقرير نموديم و جرح و تعديلها و اصلاحات كامله به عمل آورديم. مُحَصَّلِ آن مجالس و مقاولات (٥) را در صفحه[ اى [بيرون‌نويس نموديم و ما حجج اسلام كه حاضر بوديم و جمعى» قابل توجه از وكلا و رئيس مجلس، اتفاق كرديم بر آن صورت. (٦)

نورى، در عرصه سياست، هرگونه تحرّك دشمن را با درايت و كياست تمام، زير نظر داشت و تاريخ مشروطه، هيچ گاه اين سخن وى در تحصن حضرت عبدالعظيم عليه السلام را از ياد نمى‌بَرَد كه مى‌گفت:

اى مردم، چشم و گوش باز نماييد! قوّه مميِّزه پيدا كنيد! حق و باطل را بشناسيد! گول سخن را نخوريد!... دين خود را برايگان از دست ندهيد! همين اساس مشروطيت... ـ كه هر كس مى‌گويد روح اسلام است... مروّج قرآن است ـ ببينيد واقعْ همين طور است كه شنيده‌ايد و گفته‌اند؟ قوانين او مطابق با كلام مجيد و قرآن حميد است؟ يا... مخالف با دين و شرع مقدس نبوى است؟...

بفهميد اگر اين قانونها مخالف با شرع نيست و باعث قوّت اسلام است، با

(٥) گفتگوها.
(٦) تاريخ معاصر ايران، كتاب سوم، زمستان ١٣٧٠، ص ١٦٦.