فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥ - كتاب زكات؛ شرايط تعلق زكات شرط مالكيت ـ شرط تمكن از تصرف سيد محمود هاشمى شاهرودى
موضع فلمّا حال عليه الحول ذهب ليخرجه من موضعه فاحتفر الموضع الذي ظنّ أنالمال فيه مدفون فلم يصبه فمكث بعد ذلك ثلاث سنين، ثم إنه احتفر الموضع من جوانبه كلّه فوقع على المال بعينه كيف يزكّيه؟ قال: يزكّيه لسنة واحدة، لأنه كان غائباً عنه و إن كان احتبسه؛ (٤)
به امام باقر(ع) عرض كردم كه چه مىفرماييد درباره مردى كه مالى داشته و آن را در جايى دفن كرده است و پس از گذشت يك سال، رفت تا آن را از موضعش بيرون آورد و موضعى را كه مىپنداشته مال در آن مدفون است حفر كرد ولى آن را نيافت. سه سال صبر كرده و پس از آن، موضع را از تمام اطراف حفر كرد و مال را يافت، او چگونه بايد زكات آن مال را بدهد؟ حضرت فرمود: زكات يك سال آن را مىدهد؛ زيرا مال از وى غايب بوده است، اگر چه خود شخص، آن را حبس كرده بود.
ظاهراً اينكه در اين روايت پرداخت زكات سال اول واجب شمرده شده، از آن جهت است كه آن شخص در سال اول مىدانسته كه مال را كجا قرار داده و درحقيقت، مال در اختيار و تحت استيلاى او بوده است و پس از گذشت سال اول كه آن را نيافت مال غايب و محبوس محسوب مىشود و لذا در دو سال بعد زكات بدان تعلق نمىگيرد.
راوى روايت، سدير صيرفى است كه مشهور، قائل به وثاقت وى هستند، ليكن برخى مثل مرحوم آقاى خويى، از آن جهت كه توثيق صريحى درباره او نرسيده است، در وثاقت وى تشكيك كردهاند.
به دو دليل بايد گفت كه در اين ميان حق با مشهور است:
نخست آنكه محمد بن ابى عمير به طريق صحيحى از سدير صيرفى نقل روايت نموده است. (٥) بنابر قاعده «نقل أحد الثلاثة» كه نزد ما پذيرفته شده است،
(٤) وسائل الشيعه، ج٩، باب ٥ از ابواب من تجب عليه الزكاة، ح١، ص٩٣.
(٥) همان، ج٥، باب ١ از ابواب افعال الصلاة، ح١٠، ص٤٦٦.