فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٨ - تبييت نيّت سفر حيدر بهرمن

حضرت خضر (عليهما و على نبينا و آله السلام) آمده است: «ان موسى صعد المنبر و كان منبره ثلاث مراقٍ فحدّث نفسه أنّ اللّه‌ لم يخلق خلقاً أعلم منه فأتاه جبرييل، فقال له: انّك قد ابتليت فانزل فانّ في الارض من هو أعلم منك ...» (٥٢)

مراد از تحديث در اين موارد، تصوّر كردن چيزى در ذهن و انديشيدن پيرامون آن است كه به آن حديث نفس مى‌گويند به قرينه آنكه عزم و قصد نسبت به امور بيرون از اختيار آدمى، امكان‌پذير نيست .

اما آنچه در سخن حضرت عيسى(ع) آمده است كه «انّ موسى نبي الله (ع) أمركم أن لا تزنوا و أنا آمركم أن لا تحدثوا أنفسكم بالزنا فضلاً عن أن تزنوا؛ فانّ من حدّث نفسه بالزنا كان كمن أوقد في بيت مزوّق فأفسد التزاويق الدخان و ان لم يحترق البيت»، (٥٣) «همانا پيامبر خدا، موسى(ع) به شما دستور داد كه زنا نكنيد و من به شما دستور مى‌دهم حديث نفس به زنا نكنيد [فكر زنا را در خاطر نياوريد [تا چه رسد به عمل زنا؛ زيرا كسى كه حديث نفس به زنا كند همچون كسى است كه در خانه زيبا و آراسته آتش افروزد. و دودهاى تيره آتش، زيبايى‌هاى خانه را خراب كند هر چند خانه آتش نگيرد.

مفعول دوم يعنى «الزنا»، گرچه از جمله افعال اختيارى است، ولى تعليلى كه در پايان روايت آمده، قرينه‌اى است بر عدم اراده خصوص عزم‌كردن بر زنا، يعنى حتى تصور وقوع زنا و فكر كردن به آن را نيز در بر مى‌گيرد.

و همين طور سخن امام صادق(ع) كه مى‌فرمايد: «ملعون من ترأس، ملعون من همّ بها، ملعون من حدّث نفسه بها» (٥٤)، كسى كه به رياست برسد معلون است و ملعون است كسى كه قصد آن را داشته باشد و ملعون است كسى كه حديث نفس به آن كند [و در مورد آن فكر كند].