ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١١٥ - مورد چهارم - وصيت كردن رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلم مر على را كه چون هر كسى بنوع طاعتى تقرب به حق جويند تو تقرب جوى به صحبت عاقل و بندهء خاص

توضيح سند داستان يا روايتى كه مولوى در ابيات مورد چهارم آورده است مى پردازيم : متن روايت مختلف نقل شده است . ابو حامد غزالى اين گونه نقل مى كند : « هو المراد بقوله صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم » : « إذا تقرّب النّاس بأنواع البرّ و الأعمال الصّالحة فتقرّب أنت بعقلك » [١] ( آن است مقصود از قول رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله : « هنگامى كه مردم با انواع نيكوكارى و اعمال صالح به خدا تقرب بجويند تو با عقل خود به خدا نزديك باش » ) در پاورقى اين روايت را از ابو نعيم نقل كرده است [٢] ملا محسن فيض رحمة اللَّه عليه اين روايت را از محقق بزرگ ميرداماد چنين نقل كرده است كه : يا علىّ إذا عنّى النّاس أنفسهم فى تكثير العبادات و الخيرات فأنت عنّ نفسك فى إدراك المعقولات حتّى تسبقهم [٣] ( يا على ، هنگامى كه مردم خود را به تكثير عبادات و خيرات مشغول بدارند ، تو خود را در ادراك معقولات مشغول بدار تا از آنان سبقت بگيرى )

[١] احياء علوم ابو حامد محمد غزالى ج ١ - ص ٩١ چاپ مصر سال ١٣٥٨ هجرى قمرى .
[٢] حلية الاولياء ج ١ ص ١٨ . « من حديث علىّ إذا اكتسب النّاس من أنواع البرّ ليتقرّبوا بها إلى ربّنا عزّ و جلّ فاكتسب أنت من أنواع العقل تسبقهم بالزّلفة و القرب » از حديث على عليه السلام است كه پيامبر فرمودند : اگر مردم از انواع نيكوكارى بيندوزند كه بوسيلهء آن به خداى عز و جل نزديك شوند ، تو از انواع عقل بيندوز تا در نزديك شدن و تقرب به خدا از همهء آنان سبقت بگيرى و در ج ٣ ص ١٦ از احياء العلوم تصريح كرده است كه پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله جملهء فوق را به امير المؤمنين عليه السلام فرموده است . و از اتحاف السادة المتقين نيز نقل شده است .
[٣] المحجة البيضاء فى تهذيب الاحياء محمد بن مرتضى ( مولى محسن الكاشانى ج ١ - ص ١٧٩ )