ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٩٨ - اصل پنجم - ايجاد علاقهء شديد براى سؤال و مطالبهء دليل براى قضايا در انسانهاى مورد تعليم و تربيت

در صورتى كه خود عقل نظرى از ورود به منطقه هائى كه فوق درك آنست امتناع مى ورزد ، و اين انسانهاى صاحبان عقل نظرى هستند كه عقل نظرى را بزور وادار به ورود به منطقه‌هاى فوق درك آن مى نمايند . و همچنين افراط در عقل گرايى است كه بشر را از حيات با طراوت و شكوهمند كه بدون احساسات عاليه امكان پذير نيست محروم ساخته است .
اصل پنجم - ايجاد علاقهء شديد براى سؤال و مطالبهء دليل براى قضايا در انسانهاى مورد تعليم و تربيت مراعات اين اصل به اضافهء نفعى كه در انتقال از مرحله اى به مرحله اى ديگر در تعليم و تربيت دارد ، موجب افزايش آگاهىها و شناخت دلائل و علل قضاياى القاء شده به انسانهاى مورد تعليم و تربيت ميباشد . با اجراى ماهرانهء اين اصل است كه بجاى افزودن به عدد باسوادهاى سطحى و گاهى هم بسيار پر ادّعا ، صاحبنظرانى تربيت ميشوند كه در هر قلمروى كه باشند ، چه علوم انسانى و چه علوم طبيعى و رياضى و يا مربوط به صنعت و هنر ، مى توانند فعّاليّتهاى ثمر بخش و ابداع و ايجاد تحوّلات مفيد انجام بدهند ، آن معلَّم و مربّى كه در كلاس يا هرگونه جايگاه تعليم و تربيتى ، سؤالى از انسانهاى مورد تعليم و تربيت از وى نشود آن معلَّم و مربّى بجاى احياى مغز و روان آن انسانها مشغول فاتحه خوانى براى اموات است . براى آگاهى بيشتر در بارهء سؤال و علل و نتائج آن ، رجوع شود به مجلَّد ١٨ از ترجمه و تفسير نهج البلاغه از صفحهء ٢٢٠ تا صفحهء ٢٥٧ . اين مباحث در بارهء سؤال در آن مجلَّد مطرح شده است : ١ - سؤال يعنى چه و چه عواملى باعث پيدايش سؤال مى شود ٢ - براى كسى كه سؤال مطرح نيست ، معرفتى مطرح نيست .
٣ - معلَّمان و مربّيان بايد انسانهاى مورد تعليم و تربيت را با ضرورت و شايستگى سؤال آشنا بسازند .
٤ - امّا كو صاحبنظران ٥ - طرح صحيح سؤال اساسىترين عامل تسهيل جواب است .
٦ - پاسخ يك سؤال هنگامى مى تواند بمنطق واقعى خود برسد كه موضوع و انگيزهء سؤال كاملا روشن شود .