گستاخى مى نمايد و هر نوع حركت بىمعنى را انجام مى دهد و با آن پدر عاليمقام به همان نحو رفتار ميكند كه روستائى با آن شير كه در طويله گاو او را خورده و بجاى او ايستاده بود - < شعر > روستائى گاو در آخور ببست شير گاوش خورد و بر جايش نشست روستائى شد به آخور سوى گاو گاو را مى جست شب آن كنجكاو دست مى ماليد بر اعضاى شير پشت و پهلو گاه بالا گاه زير گفت شيراز روشنى افزودن بدى زهره اش بدريدى و دل خون شدى اين چنين گستاخ زان مى خاردم كاو در اين شب گاو مى پنداردم < / شعر > اين كه گاهى مى بينيد اشخاصى [ كه خود را به متفكَّر بودن معروف نموده‌اند ] و مفاهيم الهى را حتّى آن مفاهيم را كه مستقيما معناى خدا را در بردارد به استهزاء مى گيرند و خدا را مورد انكار قرار مى دهند ، ناشى از جهل بمقام ربوبى است .
بدانجهت كه امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه و ديگر سخنان مباركشان واقعيّات و حقائق بسيار با اهمّيّتى را در بارهء سه موضوع خدا و جهان و انسان بيان فرموده است . توضيح و تفسير اين واقعيّات و حقائق احتياج به تأليف مجلَّداتى دارد . ما در اين ترجمه و تفسير مطالبى را بطور اجمال متذكَّر مى شويم و مطالعه كنندگان ارجمند مى توانند براى تحقيق مشروح در بارهء سه موضوع مزبور از ديدگاه امير المؤمنين عليه السّلام ديگر مجلَّدات اين ترجمه و تفسير را بررسى فرمايند .
خدا و جهان و انسان از ديدگاه علىّ ابن ابي طالب عليه السّلام
خدا و جهان و انسان از ديدگاه علىّ ابن ابي طالب عليه السّلام توصيف و استدلالهائى كه در بارهء سه موضوع مزبور در نهج البلاغه صورت گرفته است ، عقل سليم و وجدان و فطرت پاك مجموعا دست بكار شده ، مطالعه و بررسى - كننده را با طرقى بالاتر و محكمتر از راههاى منطقى معمولى با حقايق و واقعيّات مربوط به سه موضوع مزبور در تماسّ مى گذارد .
بطور كلَّى سخنان نهج البلاغه در بارهء خدا بر چهار قسم اساسى تقسيم مى گردند :
قسم يكم - بيان مختصّات مقام شامخ خداونديست
قسم يكم - بيان مختصّات مقام شامخ خداونديست كه در حقيقت بازگو كنندهء اوصاف