ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٩١ - ٤ - توصيف ارزشى

فى تادية حقّه إليه [١] ( خدا را در محاسبهء جدّى حيات زمامدارى بياد بياور ، در بارهء طبقهء پائين ، بينوايانى كه چاره اى ندارند و نيازمند و غوطه ور در مشقّتها و ناگواريهائى هستند كه آنان را از حركت باز داشته . . . هيچ خود كامگى ترا از آنان مشغول نكند ، زيرا براى ضايع كردن و پوچ ساختن وظايف فراوان و مهمّى كه بر تو متوجّه است ، هيچ عذرى ندارى . همّت جدّى خود را از آنان دريغ مدار ، با نشان دادن نيمرخ متكبّرانه نخوت بر آنان مفروش و شئون زندگى اين مردم را كه چشمها از آنان بسرعت تجاوز مى نمايد و مورد تحقير چشمگيران قرار مى گيرند ، تفقّد و تحقيق نما . همواره اشخاص مورد اطمينان را كه خدا براى آنان چنان جلوه كرده است كه دائما از او خشيت دارند و مردم فروتن هستند ، به تنظيم كارهاى آنان منصوب نما تا شئون زندگى آنانرا بدون كم و كاست براى تو بازگو كنند سپس اى مالك ، عمل تو در بارهء آن بينوايان چنان باشد كه در روز ديدار خداوندى بتوانى نتيجهء عمل يا عذرت را به پيشگاه الهى عرضه نمائى ، زيرا اين مردم به انصاف و عدالت نيازمندتر از ديگران هستند ، و اداى حقوق همهء مردم جامعه را چنان بجاى بياور كه عذرت در نزد خدا مسموع و قابل پذيرش باشد . ) در جملهء ديگر از همين فرمان در بارهء همين مردم كه متن جامعه را تشكيل مى دهند ، چنين دستور مى دهد :
و ليكن أحبّ الأمور إليك أوسطها فى الحقّ و أعمّها فى العدل و أجمعها لرضى الرّعيّة ، فإنّ سخط العامّة يجحف برضى الخاصّة و إنّ سخط الخاصّة يغتفر مع رضى العامّة [٢] ( مالكا ، محبوبترين امور براى تو معتدلترين آنها در رسيدن به حقّ

[١] ج ٢ شمارهء ٥٣ فرمان مالك اشتر .
[٢] ج ٢ شمارهء ٥٣ فرمان مالك اشتر .