ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٥٢ - بحثى در بارهء طرق اثبات و ارائهء واقعيّات و دستور و تحريك به پيمودن مسير كمالات در نهج البلاغه

بحثى در بارهء طرق اثبات و ارائهء واقعيّات و دستور و تحريك به پيمودن مسير كمالات در نهج البلاغه امير المؤمنين عليه السّلام در سخنان مباركش چه آن سخنانى كه در نهج البلاغه جمع آورى شده و چه در منابع ديگر ، با طرق گوناگونى مردم را با واقعيّات آشنا ساخته و دستور و تحريك به پيمودن مسير كمالات فرموده است . چون در اين خطبهء مباركه انواعى از طرق ارشاد مشاهده مى شود لذا اين بحث را در اينجا آورديم .
پيش از بيان آن طرق و شرحى لازم در بارهء آنها ، بيك مسألهء بسيار اساسى متذكَّر مى شويم و آن مسأله اينست كه شخصيّت انسانى - الهى امير المؤمنين علىّ بن ابي طالب عليه السّلام در حدّى از رشد و كمال است كه همهء گفتار و كردار و سكوت او دليل يا امواجى از واقعيّات است . اين قاعدهء كلَّى است كه وقتى كه انسان در جاذبهء كمال قرار گرفت ، خود جلوه اى از كمال مى گردد ، چنانكه با بفعليّت رسيدن عقل ، جلوه اى از عقل ميباشد . بهمين جهت است كه كوشش ما در اين مبحث براى اثبات عظمت سخنان آن بزرگ بزرگان بوسيلهء پيروى از طرق متداول در افكار بشرى نيست ، يعنى نمى خواهيم اثبات كنيم كه چون سخنان امير المؤمنين عليه السّلام از شرائط شكل اوّل قياس مثلا برخوردار است ، پس صحيح و با عظمت است ، زيرا همان گونه كه اشاره كرديم علىّ ابن ابي طالب جلوه اى از كمال است كه حجّت و دليل بودن را در ذات همان جلوه دارا ميباشد . بلكه چنانكه طرق سه گانهء ارائهء واقعيّات و تحريك به تخلَّق به اخلاق اللَّه بوسيلهء پيامبر عظيم الشّأن و يگانه معلَّم امير المؤمنين عليه السّلام مطابق دستور قرآن مجيد