فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٧٠ - اقسام غايت بالعرض

از پ رتاب تير صيد است ولى گ اهى بجاى آن انسانى را از پ اى درمى‌آورد.

شرح عربى: كما بالفعل او بالقوّة، و الامثلة واضحة.

العلّة مطلقا، ايّة من الاربع كانت، دروا.

شرح فارسى:

توضيح‌

٦- هر كدام از علل اربعه يا بالفعل هستند يا بالقوّه.

فاعل بالفعل مانند: كاتب در حين كتابت.

فاعل بالقوّه مانند: طفل شيرخوار كه بالقوّه فاعل كتابت است.

مادّه بالفعل مانند: بدن انسان نسبت بصورت حالّه در آن.

مادّه بالقوّه مانند: نطفه كه مادّه بالقوّه است براى جنين.

صورت بالفعل مانند: صورت انسانى در بدن انسان.

صورت بالقوّه مانند: صورت نطفه براى بدن جنين.

غايت بالفعل مانند: لقاء حبيب بعد از انتهاء حركت.

غايت بالقوّه مانند: لقاء حبيب قبل از انتهاء حركت.

متن: « ٣٠٩، ٣٠٨ »