فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٦٨ - تقابل تضاد

پ س اگر در آن قابليّت را بطور مطلق لحاظ كنند چ ه در وقت و چ ه در غير

وقت، چ ه بحسب نوع و چ ه باعتبار جنس به آن تقابل عدم و ملكه حقيقى گ ويند.

و بعدم ملحق است مثال « مروده » و « عمى » در شخصى كه ممسوح العين‌

است.

شرح عربى: و ان تقابل الوجودى العدمى، فما اى تقابل، اعتبرت فيه قابليّة، فى‌

موضوعه، لما انتفى فعدم و قنية، و فى كتب الحكمة كثيرا ما يعبّر عن‌

العدم و الملكة بالعدم و القنية و هى بضمّ القاف و كسرها اصل المال‌

و ما يقتنى.

ثمّ اشرنا الى قسمى العدم و الملكة بقولنا:

فان قبولا اعتبرت مرسلا، اى مطلقا، فى الوقت، اى سواء كانت‌

قابليّة موضوع العدم للملكة فى الوقت كعدم اللّحية فى الكوسج،

اولا، فى الوقت، نوعا، اى و سواء كانت القابليّة نوعا و مثال هذين‌

القسمين ما فى النّظم.

او جنسا علا، كعمى العقرب، كان، تقابل العدم و الملكة، حقيقيّا

فالحقن به، اى بتقابل العدم و الملكة، مرودة، و نحوها من اعدام فى‌

غير الوقت، و كعمى فى الاكمه، و غيره ممّا قابليّته بحسب النّوع لا

بحسب الشّخص.

ترجمه: و اگر تقابل بين امر وجودى و عدمى باشد پ س اگر در موضوع آن كه فاقد

امرى است قابليّت براى آن شيئ را اعتبار كنى چ نين تقابلى را عدم و قنيه خوانند و

در كتب حكمت بسيار ديده شده كه از تقابل عدم و ملكه به عدم و قنيه تعبير

كرده‌اند.

كلمه « قنيه » بضمّ قاف و كسر آن اصل مال و اندوخته را گ ويند و در اينجا

مقصود ملكه است.

سپس به دو قسم عدم و ملكه اشاره كرده و چ نين گ فتيم:

پ س اگر قبول را بطور مطلق اعتبار نمودى اعمّ از آنكه قابليّت موضوع عدم‌