فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٩٢ - احتياج بين اجزاء مركب حقيقى

ترجمه:

فصل در بيان اينكه بين اجزاء مركّب حقيقى احتياج و فقر مى‌باشد

در واحدى كه صاحب وحدت حقيقيّه بوده و از اجزائى تركيب شده بين‌

اجزاء فقر حكمفرما مى‌باشد چ ه آنكه در غير اينصورت ممكن نيست از آنها حقيقت‌

واحدى كه داراى وحدت حقيقيّه است حاصل شود همچون سنگى كه در جنب‌

انسان گ ذارده باشند كه چ ون بين انسان و حجر نياز و فقرى نبوده لا جرم ايندو واحد

حقيقى نبوده بلكه دو شيى‌ء منهاض از هم محسوب مى‌گردند.

اين يكى از مسائلى است كه حضرات بر آن برهانى اقامه نكرده و بملاحظه‌

ضرورى و بديهى بودنش بهمين مقدار اكتفاء نموده‌اند سپس معلوم باشد:

وقتى در واحد حقيقى نامى از وجوب حاجت برديم اكنون قصد داريم‌

علامت وحدت حقيقيّه را بيان كنيم لذا باين منظور گ فته‌ايم:

براى وحدت حقيقيّه معيارى است و آن اينكه براى موصوف بوحدت‌

حقيقى آثارى است غير از اجزاء يعنى آثارى دارد كه اجزاء از آن عارى مى‌باشند

نظير اثر ياقوت كه ايجاد فرح و سرور در شخص مى‌نمايد و اين اثر پ نجمى است غير

از اثر هر يك از عناصر چ هار گ انه‌اى كه در آن مى‌باشند و نيز غير از آثار چ هار گ انه‌اى‌

است كه براى مجموع عناصر اربعه مى‌باشد.

ولى اين طور نيست كه اثر مترتّب بر لشگر نيز از همين قبيل باشد زيرا اثر

عسكر و لشر چ يزى غير از مجموع آثار اجزاء و افرادش نمى‌باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

احتياج بين اجزاء مركّب حقيقى‌

مركّب حقيقى آنست كه داراى اجزائى بوده كه بين آنها فعل و انفعال يا

تأثير و تأثر حاكم باشد پ س قهرا بين آنها احتياج حاصل است چ ه آنكه مجرّد وضع‌

دو جزء در پ هلوى هم باعث تحقّق مركّب نمى‌شود مگر آنكه واجد خصوصيّت‌

مذكوره باشند چ نان چ ه سنگ پ هلوى انسانى باعث تحصّل و تحقّق مركّب نشده بلكه‌