فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٧٩ - اختيار مصنف(ره)

خارج از ماهيّت متعدّد و بملاحظه وجود متّحدند چ ه آنكه ماهيّت وقتى بحسب‌

تحقّق و جعل در عالم عين و خارج بالعرض بود، پ س اجزاء در مقام تجوهر و

شيئيّت ماهيّاتشان مختلف مى‌شوند ولى در مقام وجود واحد هستند.

البتّه آنچه گ فته شد زمانى است كه به تحقّق بالعرض ماهيّت نظر بيفكنيم‌

امّا اگر عدم تحقّق بالذّات ماهيّت را ملاحظه كرده و به تحقّق بالذّات وجود چ شم‌

بدوزيم اساسا هيچ مقامى براى ذات اجزاء در خارج وراء وجودشان باقى نميماند

چ ه رسد باينكه در اين بحث وارد شويم آيا بسيط بوده يا مركّب مى‌باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

اقوال سه‌گانه‌

از عبارت قبلى مرحوم مصنّف اينطور استفاده مى‌شود كه در كيفيّت اجزاء

ماهيّت در خارج سه قول است:

١- آنكه در خارج يك ماهيّت بيشتر نيست به اين معنا كه اجزاء در

خارج بسيط هستند.

٢- آنكه اجزاء بحسب ماهيّت متعدّد ولى بلحاظ وجود متّحدند.

٣- آنكه اجزاء هم بحسب ماهيّت و هم بملاحظه وجود متعدّدند.

و هر كدام از اهل فنّ قولى را انتخاب نموده‌اند.

اختيار مصنّف (ره)

از ميان اقوال مذكور مرحوم مصنّف قول دوّم را انتخاب نموده و مى‌فرمايد از

ميان هر سه قول مزبور معتبر است.