فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٧٣ - فصل حقيقت نوع و فصل اخير

بايد بگوئيم: جسم و نموّ و غير ايندو بنحو خصوصيّت ذاتى و جزء براى انسان نميباشند

بلكه جزء معتبر قدر مشترك بين جسم عنصرى و مثالى و نير نموّ بدنى و معنوى‌

مى‌باشد و اين قدر مشترك در هر كدام از افراد كه تحقّق يابد بعنوان جزء تلقّى‌

مى‌گردد.

شرح فارسى:

توضيح‌

از شرح قبلى معلوم شد كه معانى فصليّه و جنسيّه غير از فصل اخير هيچكدام‌

بنحو خصوصيّت در نوعيّت نوع معتبر نيستند بلى بنحو اجمال و قدر مشترك بين‌

خصوصيّات در آن ملاحظه مى‌شود مثلا اگر در تعريف انسان جوهر ناطق گ فتيم‌

مقصود از جوهر مخصوص جوهر مجرّد يا مادى نيست بلكه قدر مشترك بين اين دو

است يا اگر جسم ناطق گ فتيم مراد اعمّ از جسم طبيعى و عنصرى و مثالى است كه‌

احيانا اگر حيوة را با ناطق ملاحظه نموديم منظور قدر جامع بين حيوة دنيويّه و اخرويّه‌

است چ نان چ ه اگر حساس را با آن لحاظ كرديم معناى جامع بين حس بالمشاعر و

علم حضورى در نظر است و بفرض اگر عين خصوصيّتى در جائى ملاحظه شد آنرا

مستدرك و زائد بر محدود مى‌دانند چ نان چ ه حضرات تصريح كرده و گ فته‌اند تعريف‌

قوس بقطعه‌اى از دايره از همين باب است.

قوله: من كلّ واحد منها: ضمير در « منها » به معانى جنسيّه و فصليّه عود

مى‌كند.

قوله: انّه من باب زيادة الحدّ على المحدود: ضمير در « انّه » به حدّ قوس راجع‌

است.

قوله: مثالا و معنويّا: يعنى جسم عنصرى بمثالى و نمو بدنى و جسمانى به‌

معنوى مبدل مى‌شود و مى‌بينم باز معناى جسم و نامى بنحو قبل از تبدل صادق‌

است و از اين كشف مى‌كنيم كه خصوصيّت عنصرى يا مثالى، نمو بدنى يا معنوى‌

هيچكدام ذاتى ماهيّت نوع نيستند بلكه همان قدر مشترك بنحواند كاك و وابهام‌