فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٥٧ - رأى صواب در كلى طبيعى و افراد آن

تجزيه و تركيب‌

جنس و فصل: متعاطفين، مبتداء و خبرش « حملا لا بشرط» است.

فاء: عاطفه.

مدّة و صورة: متعاطفين، مبتداء و خبرش محذوف است « حملا » .

فى الجسم: جارّ و مجرور، متعلّق به استقرّ.

تان خارجيّتان: مبتداء و خبر.

فى اعراضه: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ معطوف به « فى الجسم» است به‌

حذف عاطف.

عقليّتان: خبر است براى مبتداء محذوف « تان » .

اذ: به معناى تعليل.

ما به الشّركة: موصول باصله و عائدش مبتداء و خبرش « سيّان » است.

فى الاعيان: جارّ و مجرور، متعلّق به « الشّركة » است.

و ما به امتيازها: معطوف به « ما به الشّركة».

ترجمه: جنس و فصل نسبت به يكديگر بطور لا بشرط حمل مى‌شوند ولى مادّه و

صورت بنحو بشرط لا اخذ مى‌گردند.

صورت و مادّه در اجسام خارجى بوده و در اعراض اجسام عقلى مى‌باشند

زيرا ما به الاشتراك اعراض با ما به الامتياز در خارج يكى است.

شرح عربى:

غرر

فى بعض احكام اجزاء الماهيّة

جنس و فصل لا بشرط حملا: يحتمل ان يكون خبرا و ان يكون صفه‌

و الخبر ما بعده.

فمدّة، مخفّف مادّة للضّرورة، و صوره، اذا اخذ، بشرط لا، فلم يحمل‌

احديهما على الاخرى و فيه اشارة الى انّ كلّا من هاتين مع كلّ من هذين‌