فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٠٦ - قدرت و رأى اشاعره و معتزله

شرح فارسى:

توضيح‌

قدرت و رأى اشاعره و معتزله‌

بين اشاعره و معتزله اختلافست:

اشاعره قدرت را با فعل مقارن و مصاحب مى‌دانند ولى معتزله فعل را متأخّر

و قدرت را سابق فرض نموده‌اند.

و مرحوم مصنّف مى‌فرمايد قول اشاعره را نمى‌توان اعتماد نمود بلكه حقّ‌

رأى معتزله است:

دليل اشاعره‌

ايشان براى صحّت مذهب خود چ نين استدلال كرده‌اند:

اثبات مدّعا منوط است به تمهيد دو مقدّمه:

١- قدرت از مقوله اعراض است چ ون در تحقّق و تحصّلش محتاج بموضوع‌

و محلّ است و محلّ آن نفس قادر مى‌باشد.

٢- اعراض در دو زمان نمى‌توانند باقى باشند بلكه در هر آنى تغيير و تبدّل‌

پ يدا مى‌نمايند با توجّه باين دو مقدّمه اينك مى‌گوئيم:

قدرت يا با فعل مقارن است و يا بعد از آنست و يا قبل از آن.

شقّ دوّم معقول نيست و كسى نيز بآن قائل نشده امّا شقّ سوّم نيز صحيح‌

نيست زيرا اگر قدرت قبل از فعل باشد بمقتضاى مقدّمه دوّم در زمان فعل معدوم‌

است و اين مستلزم وجود معلول است با انعدام علّتش كه امر محال و غير ممكنى‌

است پ س شقّ اوّل فقط صحيح مى‌باشد.

جواب‌

چ نان چ ه ملاحظه مى‌شود اساس اين استدلال بر اينست كه اعراض در دو