فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٩٨ - كلام محقق لاهيجى عليه الرحمه

در قول خود بآن اشاره كرده و گ فته‌ايم:

وجود حقّ جلّ شأنه فى نفسه بوده نه همچون وجود رابط چ ه آنكه وجود رابط

لا فى نفسه است و نيز لنفسه مى‌باشد نه مانند وجود رابطى زيرا وجود رابطى فى‌

نفسه و لغيره است و همچنين بنفسه است نه مثال وجود جوهر زيرا وجود جوهر

اگرچه لنفسه است ولى بنفسه نبوده بلكه لغيره مى‌باشد.

و بايد توجّه داشت اينكه عرض را موجود فى نفسه و لغيره دانسته و جوهر را

موجود فى نفسه لنفسه بغيره قرار داده‌اند با آنچه در محلّش محقّق و مقرّر است كه‌

گ فته‌اند:

وجود ما سوى اللّه رابط محض است.

هيچ منافات ندارد، زيرا آنچه در اينجا گ فته‌اند نسبت به نفس ممكنات‌

مى‌باشد و الّا با قطع نظر از آن تمام روابط صرفه بوده كه نسبت بوجود حقتعالى هيچ‌

نفسيّتى براى آنها نبوده و جملگى تمويهات و تماثيل بوده و فى حدّ نفسها همگى‌

اعدام و اباطيل مى‌باشند.

شرح فارسى:

توضيح‌

قبلا گ فتيم وجود بر دو قسم است: فى نفسه و لا فى نفسه.

اكنون ميگوئيم وجود فى نفسه نيز بر دو قسم است: فى نفسه لنفسه و فى نفسه‌

لغيره. مقصود از وجود فى نفسه لنفسه اينست كه هم مفادّ كان تامّه بوده و هم در

خارج صفت براى غير نباشد همچون وجود جواهر.

و منظور از وجود فى نفسه لغيره آنستكه مفادّ كان تامّه بوده ولى در تحقّق و

قوام نياز بغير داشته باشد نظير وجود اعراض كه بجواهر محتاجند يعنى در عين حاليكه‌

وجودشان محمولى است و ماهيّت تامّه دارند كه باين لحاظ در عقل ذاتا ملاحظه‌

ميشوند معذلك در خارج وجودشان نعت براى موضوع ديگر است.

و نيز وجود نفسى يعنى (وجود فى نفسه لنفسه) بر دو صنف است: بنفسه و

بغيره.