فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٢٨ - فصل در بيان مقوله كيف

اختصاص به كم منفصل دارند.

شرح فارسى:

توضيح‌

كيف: عبارتست از عرض قار و ثابتى كه نه قبول نسبت كند ذاتا و نه‌

قسمت و در بعضى از عبارات آمده كه كيف عرضى است كه تعقّلش متوقّف به‌

تعقّل غير نبوده و محلّ آن ذاتا نه مقتضى قسمت باشد و نه لا قسمت.

در تعريف اوّل هر كدام از قيود بجهت احتراز از امرى است به اين شرح:

مقدّمتا بگوئيم منظور از هيئت همان عرض است چ نان چ ه اشراقيّين از عرض‌

به اين لفظ غالبا تعبير مى‌آورند.

قيد « قارّه » براى اخراج حركت و مقوله فعل و انفعال است چ ه آن كه‌

هيچكدام از آنها عرض ثابت و قارّ نيستند.

و قيد غير قابل نسبت بمنظور اخراج اعراض نسبيّه مى‌باشد (اضافه، زمان،

مكان، وضع، ملك، فعل، انفعال).

و قيد غير قابل قسمت بجهت اخراج كمّ است.

و شرح قيود احترازى در تعريف دوّم چ نين است:

بقيد (عدم توقّف تعقّلش به تعقّل غير) اعراض نسبيّه خارج مى‌شود.

و بقيد (قابل نبودن محلّش براى تقسيم) كمّيّات خارج شده.

و بقيد (قابل نبودن محلّش براى لا قسمت) وحدت و نقطه خارج مى‌گردد.

و البتّه قيد ذاتا براى ادخال مثل علم بمعلومات است كه اگرچه ذاتا قابل‌

قسمت و لا قسمت نيست ولى باعتبار متعلّقش قابل قسمت است اگر متعدّد باشد

چ نان چ ه در صورت عدم تعدّد باعتبار آن قابل لا قسمت است.

اقسام كيف‌

انواع كيف چ هار مى‌باشد:

١- كيفيّات نفسانيّه: و آن عبارت است از ملكات و حالاتى كه مختصّ‌