فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٣٨ - جواب از مقاله قائلين باتفاق

واجب الوجود.

يقول الاتّفاق جاهل السّبب، و جاهل ارتقاء ذلك الشّيئ الى واجب‌

الوجود و ايضا يقول بالنّظر الى نوع ما يؤدّى الى ذلك الامر المسمّى‌

بالاتّفاقى كنوع حفر البئر بالنّسبة الى العثور على الكنز و امّا بالنّظر الى‌

شخص الحفر فانّ الشّيئ ما لم يتشخّص لم يوجد و ما لم يوجد لم يوجد

فكلّا فالاتّفاق كالامكان و هو بالنّظر الى ذات الممكن و تحليل الذّهن‌

ايّاه الى ماهيّة و وجود مضاف اليها و امّا بالنّظر الى نفس الوجود و الى‌

ايجاب العلّة فكلّ ممكن محفوف بالضّرورتين.

ترجمه: و امّا بطلان اتّفاق پ س در ارتباط با آن گ فته‌ايم:

در عالم وجود هيچ چ يز اتّفاقى نمى‌باشد زيرا هر حادثى در سلسله طولى‌

وجودش به عللى منتهى شده كه بخاطر آنها تحقّق و وجودش واجب و لازم است چ ه‌

آنكه سلسله علل به واجب الوجود منتهى مى‌گردد. اتّفاق را كسى قائل است كه از

سبب و علّت اطّلاعى نداشته و نداند كه شيئ موجود به واجب الوجود منتهى مى‌گردد.

و نيز قائل باتّفاق اينمقاله را بلحاظ نوع آن چ يزى كه منجر باتّفاق است‌

مى‌گويد مانند نوع حفر چ اه نسبت به منجر شدن به اطّلاع بر گ نج و امّا بملاحظه‌

شخص حفر هرگز باتّفاق تفوّه نمى‌كند زيرا الشّيئ ما لم يتشخّص لم يوجد و چ يزى هم‌

كه يافت نشد كلّا و حاشا كه وجود داشته باشد.

پ س اتّفاق همچون امكان است چ ه آنكه امكان بملاحظه ذات ممكن و

تحليل ذهن آنرا به ماهيّت و وجودى كه اضافه بماهيّت دارد بوده امّا باعتبار نفس‌

وجود و در نظر گ رفتن ايجاب علّت بايد بگوئيم: هر ممكنى محفوف به دو ضرورت‌

و دو وجوب مى‌باشد (ضرورت سابق و ضرورت لا حق).

شرح فارسى:

توضيح‌

جواب از مقاله قائلين باتّفاق‌

قبلا در طىّ نقوض مستشكل فعل اتّفاقى بعنوان نقض كلّيّت كبرا ذكر شد