فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٤١ - جواب اين گفتار

بهر تقدير چگ ونه ممكن است قسم شيى‌ء وجود داشته و مقسمش غير موجود باشد و

حال آنكه قسم شيى‌ء عينا همان مقسم بوده بعلاوه قيد زائد بر آن و بين آنها حمل‌

مواطاة مى‌باشد.

و حمل مواطاة همان حملى است كه موضوع و محمول در وجود با هم‌

متّحد مى‌باشند.

سپس مى‌فرمايد:

اين نحو استدلال بر وجود كلّى طبيعى اولى و مؤنه‌اش كمتر از نحوه‌اى‌

است كه مشهور بآن متمسّك شده‌اند، چ ه آنكه مشهور در اثبات كلّى طبيعى‌

( لا بشرط مقسمى بمعناى دوّم) فرموده‌اند:

كلّى طبيعى جزء شخص بوده و شخص قطعا موجود است و چ ون جزء

موجود، موجود است لا جرم كلّى طبيعى نيز بايد وجود داشته باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

تقسيم‌

ماهيّت لا بشرط

ماهيّت لا بشرط نيز دو معنا دارد:

١- لا بشرط قسمى و آن ماهيّتى است كه مقيّد بقيد لا بشرط باشد

چ نان چ ه گ ويند ماهيّت لا بشرط از وجود و عدم.

٢- لا بشرط مقسمى و آن ماهيّتى است كه از تمام قيود حتّى از قيد

لا بشرط نيز مجرّد باشد و از آن در بعضى عبارات بماهيّت مهمله تعبير شده است و

اين قسم از لا بشرط مانند مطلق وجود است كه آنرا بوجود مطلق و مقيّد تقسيم‌

مى‌كنند و اصطلاح صحيح كلّى طبيعى اطلاق آن بهمين معناى دوّم است اگرچه‌

در بعضى از عبائر ديده شده كه بلا بشرط قسمى نيز كلّى طبيعى گ فته‌اند ولى اين‌

اطلاق صحيح نيست زيرا لا بشرط قسمى ظرف آن عقل مى‌باشد چ ون هر شيى‌ء

مقيّدى بلحاظ تقيدش در عقل است نه در خارج فلذا انسب واصحّ اينست كه بآن‌