فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧١٧ - نسبت بين ذات و حقيقت و ماهيت

مثلا.

مرتبة، مفعول فيه لمشتقّ بعده، نقائض منتفية، و ارتفاع النّقيضين‌

عن المرتبة جايز لانّ معناه انّ كلّ واحد منهما ليس عينا للماهيّة و لا

جزء منها و ان لم يخلو عن احدهما فى الواقع على ان نقيض الكتابة

فى المرتبة عدم الكتابة فى المرتبة على ان يكون الظّرف قيدا للمنفى لا للنّفى‌

كما قلنا:

ترجمه: ماهيّت باعتبار خودش و باصطلاح من حيث هى هى چ يزى غير خودش‌

نيست يعنى هر ماهيّتى از ماهيّات از حيث ملاحظه نفسش غير از خودش امر ديگرى‌

نبوده نه موجود مى‌توان آنرا دانست و نه معدوم نه واحد خواند و نه كثير نه كلّى است‌

و نه جزئى و نه غير اينها لذا همانطورى كه وجود و عدم هيچيك عين و يا جزء ديگرى‌

نيست بلكه وجود، وجود بوده و عدم، عدم مى‌باشد عينا هر كدام از ايندو نسبت به‌

سواد مثلا نيز همينطور مى‌باشند يعنى سواد كه ماهيّتى از ماهيّات است نه وجود

بوده و نه عدم مى‌باشد. سپس ميفرمايد:

نقائض در مرتبه ماهيّت منتفى هستند و ارتفاع نقيضين از مرتبه ماهيّت‌

ممكنست زيرا معناى ارتفاع نقيضين از ماهيّت اينستكه هيچيك از نقيضين نه عين‌

ماهيّت بوده و نه جزء آن مى‌باشد اگرچه در واقع و نفس الامر خالى از يكى‌

نمى‌باشد البتّه اينكه گ فته شد ارتفاع نقيضين از مرتبه ماهيّت جايز و ممكنست بنابر

اينستكه نقيض كتابت در مرتبه عدم كتابت در مرتبه بوده باشد باين بيان كه ظرف‌

يعنى « فى المرتبه» را قيد براى منفى قرار داده نه نفى چ نان چ ه در بيت بعدى‌

گ فته‌ايم:

شرح فارسى:

توضيح‌

ماهيّت را بدو نحو مى‌توان ملاحظه نمود:

١- بلحاظ وجود و تحقّقش كه در اين صورت يا كلّى است و يا جزئى،

واحد است يا كثير، طويل است يا قصير، ابيض است يا اسود و همچنين اوصاف‌