فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٩٧ - قوه فاعلى و انفعالى و تقسيم هر كدام

بصحة الفعل: مضاف و مضاف اليه و مضاف مجرور بحرف متعلّق است به‌

« رسم » .

و تركه: معطوف به « الفعل » .

ترجمه: مبدئيكه قوّه درك نداشته و افعال مختلفه‌اى از او صادر شود قوّه نباتيّه است‌

چ نان چ ه اگر با شعور و درك باشد آنرا قوّه حيوانيّه نامند و در تعريف قدرت حيوانى‌

گ فته‌اند آنست كه هم فعل و هم ترك از آن صحيح باشد.

شرح عربى: فمبدء الافعال قد تخالفت، حال من الافعال، عديم درك، حال من‌

المبتداء، قوّة، خبر المبتداء، لما نبت، اى نباتيّة، و مع، كون مبدء

الافعال ذا، شعور، فتلك، القوّة، قدرة الحيوان سم بصحّة الفعل و،

صحّة، تركه رسم، القدرة و التّذكير لاجل التّعبير بالمبدء و قد اشرنا الى‌

انّ هذا الرّس لقدرة الحيوان كما صرّح به الشّيخ لا لقدرة الواجب تعالى‌

خلافا للمتكلّمين.

ترجمه: فاعل و مبدء براى افعال مختلف كه فاقد درك و شعور است عبارت از

قوّه نباتيّه مى‌باشد و در صورتيكه مبدء و فاعل مزبور صاحب شعور و درك باشد پ س‌

آن قوّه را قدرت حيوانى خوانند و در رسم و تعريف قدرت گ فته شده:

قدرت عبارتست از صحّت انجام و ترك فعل.

اينكه كلمه « رسم » را بصيغه مذكر آورديم با اينكه ضمير نائب فاعلى در

آن به « قدرت » راجع است بخاطر آنستكه از قدرت تعبير به « مبدء » نموديم و بهمين‌

اعتبار ضمير را مذكّر قرار داديم و بهر تقدير در بيت اشاره نموديم كه اين تعريف،

تعريف است براى قدرت حيوان چ نان چ ه شيخ اينطور نيز تعريف نموده نه آنكه‌

عبارت مزبور تعريف باشد براى قدرت واجب تبارك و تعالى آنطوريكه متكلّمين‌

مرتكب شده و تعريف مذكور را براى قدرت حقتعالى نموده‌اند.