فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧٠ - بحث هفتم سبب احتياج ممكن به مؤثر

و اشاعره معتقدند كه صفات حقيقيّه زائده لازمه وجود آن جناب است.

و معتزله گ ويند: احوال را بايد لازمه وجودش قرار داد.

و در قبال تمام اين دسته فرقه صوفيّه اعيان ثابته را لازمه‌اش دانسته‌اند.

بايد توجّه داشت كه اين لوازم قطعا واجب الوجود نيستند و دليل ما بر اين‌

ادّعاء دلائل توحيد مى‌باشد در نتيجه لوازم مذكور ذاتا ممكن الثّبوت بوده و بالعرض‌

واجب الثّبوت هستند يعنى بملاحظه ذات باريتعالى آنها را بايد واجب دانست، پ س‌

ثابت شد كه تأثير مشروط به سابق بودن عدم نميباشد.

حال اگر خصم ما بگويد:

كلام در افعال بوده و امور ياد شده از اين سنخ نميباشند.

در جواب گ وئيم:

مقصود ما اينستكه دوام و سابق نبودن مانع از استناد آنها به ذات حقتعالى‌

نيست و قاعده عقليّه تخصيص نخورده است.

و همچنين در تقرير مدّعاى خود مى‌گوئيم:

براى هر ماهيّتى لازمى است كه مستند به ماهيّت بوده و از آن زمانا متأخّر

نبوده و بين آن و ماهيّت عدم فاصله نشده است.

شرح فارسى:

توضيح‌

دليل دوّم‌

شرح ايندليل مانند دليل اوّل محتاج به تمهيد مقدّمه‌ايست:

براى وجود حقتعالى لوازمى است كه سالكين طريق معرفت در تقرير آن با

هم اختلاف داشته و بچهار فرقه تقسيم شده‌اند:

١- حكماء: براى ذات اقدسش صفات اضافيّه قائل شده و آنها را ممكن‌

قديم دانسته‌اند همچون عالميّت، قادريّت، خالقيّت، رازقيّت و مشابه اينها البتّه ايشان‌

خود دو مشرب دارند:

الف: مشرب اشراقيّين كه انوار قاهره را لازمه ذات حضرتش قرار داده‌اند و