فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٢٣ - شرح امكان بالقياس

شرح فارسى:

توضيح‌

شرح امتناع بالقياس‌

چ نان چ ه قبلا گ ذشت امتناع بالقياس عبارت است از لزوم عدم وجود چ يزى‌

نسبت به غير بطوريكه آن غير خواهان عدم آنچيز باشد و چ نان چ ه سابق در شرح‌

وجوب بالقياس گ فتيم اين معنا باعتبار توسعه‌اى كه در آن است شامل دو فرد

ميشود:

علّت و معلول و متضايفين لذا وجود معلول نسبت به عدم علّت ممتنع‌

بالقياس است چ نان چ ه عدمش نسبت به وجود علّت همچنين است و نيز وجود يكى‌

از متضايفين نسبت به عدم ديگرى ممتنع بالقياس و عدمش نسبت به وجود آنديگرى‌

همچنين است.

شرح عربى: و الامكان بالقياس الى الغير لا ضرورة وجود الشّيى‌ء و عدمه بالنّظر الى‌

الغير و يرجع الى انّ الغير لا يأبى عن وجوده و لا عن عدمه حين ما يقاس‌

اليه و هذا انّما يتحقّق فى الاشياء الّتي لا يكون بينها علاقة طبيعيّة من‌

جهة العلّية و المعلوليّة او الاتّفاق في علّة واحدة و الى مثاله اشرنا بقولنا:

ترجمه: امكان بالقياس الى الغير عبارتست از لا ضرورت وجود شيى‌ء و عدمش‌

بقياس الى الغير و مرجع و مآل اين معنا بآن است كه وقتى شيئى را با غير قياس‌

مى‌كنيم غير هيچ ابائى نه از وجود داشته و نه از عدم.

البتّه اين معنا در اشيائى تحقّق مى‌يابد كه بينشان علاقه طبيعيّه از جهت‌

علّيّت و معلوليّت نبوده يا در علّت واحده‌اى شريك نباشند و ما با عبارت بعدى‌

بمثال آن اشاره كرده و گ فته‌ايم:

شرح فارسى:

توضيح‌

شرح امكان بالقياس‌

امكان بالقياس الى الغير عبارتست از اينكه وقتى چ يزى را با غير خودش‌