فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٥٩ - و از جمله اعراض نسبيه وضع مىباشد

لخارج، اى الى خارج عن ذلك الشّيئ سواء كان فى داخله او خارجه‌

كالقيام و القعود و الاستلقاء و الانبطاح و غيرها فالقيام مثلا هيئة فى‌

الانسان بحسب نسبة فيما بين اجزائه و بحسب كون رأسه من فوق و

رجله من تحت.

ثمّ الوضع، للكون، اى لكون الشّيئ، بالحسّ مشارا، اليه قد يجيئ،

فالنّقطة ذات وضع بهذا المعنى دون الوحدة.

ترجمه:

و از جمله اعراض نسبيّه وضع مى‌باشد

وضع عبارتست از هيئتى كه براى شيئ از دو نسبت با هم حاصل مى‌شود:

الف: از نسبت اجزاء شيئى با هم باين نحو كه بعضى را با برخى نسبت‌

مى‌دهند.

ب: از نسبت اجزاء با شيئى كه خارج از آنها است اعمّ از آنكه شيئ‌

خارج داخل و درون مركّب ذو الاجزاء باشد در خارج و بيرون از آن فرض گ ردد

همچون قيام (ايستادن)، قعود (نشستن) استلقاء (طاق و از خوابيدن) انبطاح (بر

روى خوابيدن) و غير اين امثله چ ه آنكه قيام مثلا هيئتى است در انسان بحسب‌

نسبتى كه بين اجزاء انسان بوده و بملاحظه اينكه سر در بالا و پ اها در پ ائين قرار

مى‌گيرند.

سپس مى‌فرمايد:

و گ اهى وضع به وجود حسّى شيئ كه قابل اشاره است گ فته مى‌شود، پ س‌

نقطه از امور وضعى باينمعنا است يعنى قابل اشاره حسيّه است نه وحدت زيرا به‌

وحدت نمى‌توان اشاره حسّى نمود.

شرح فارسى:

توضيح‌

وضع‌

وضع: عبارت است از هيئتى كه از دو نسبت حاصل شود: