فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٠٤ - فريده اول در تعريف جوهر و اقسام آن

و جوهر ليس بذاك و بذا، اى جوهر ليس محلّا لجوهر و لا حالا فى‌

جوهر، ان منهما، اى من الجوهرين الحالّ و المحلّ، ركّب، فهو، جسما

اخذا.

و دونه، اى جوهر ليس محلّا لجوهر و لا حالّا فى جوهر و كان بدون‌

التّركيب منهما فهو مفارق، نفس اذا تعلّق، بصيغة المضارع، جسما و

الّا، اى ان لم يتعلّق بالجسم فهو، عقل المفارق، مرفوع على القطع ن‌

النعتيّة كما فى قوله تعالى:

ويل لكلّ همزة لمزة، الّذى جمع مالا و عدّده.

و يمكن ان يتعلّق بدونه اى و دونه هو المفارق.

ثمّ انّ لأقسامه مباحث طويلة الذّيل عقدنا لاكثرها فرائد عليحدّة

للعقل فى الالهيّات و للباقى فى الطّبيعيّات.

ترجمه:

مقصد دوّم جوهر و عرض‌

فريده اوّل در تعريف جوهر و اقسام آن‌

جوهر ماهيّتى است محصّل يعنى اعتبارى نيست و وقتى در عالم عين و خارج‌

تحقّق يابد موضوعى برايش نمى‌باشد و اين بيان بمثابه قول حضرات است كه در

تعريف جوهر فرموده‌اند:

جوهر ماهيّتى است كه وقتى در خارج يافت شود در موضوع نيست.

پ س جوهرى كه محلّ براى جوهر ديگر است هيولى نام دارد چ نان چ ه‌

جوهرى كه در جوهر ديگر حلول مى‌نمايد صورت مى‌باشد چ ه صورت جسميّه و چ ه‌

صورت نوعيّه، بنابراين تعبير از آن به « صور » كه بصيغه جمع است از باب جمع‌

منطقى مى‌باشد.

و جوهرى كه نه از قبيل اوّل بوده و نه از سنخ دوّم يعنى جوهرى كه نه محلّ‌