پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٠ - ١٨٢ و قال عليهالسلام لَا خَيْرَ فِي الصَّمْتِ عَنِ الْحُكْمِ؛ كَمَا أَنَّهُ لَاخَيْرَ فِي الْقَوْلِ بِالْجَهْلِ

خدا چگونه است (كه سخن گفتن افضل باشد)؟ امام عليه السلام فرمود:

«لِأنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ ما بَعَثَ الْأنْبِياءُ وَالْأَوْلِياءُ بِالسُّكُوتِ إنَّما بَعَثَهُمْ بِالْكَلامِ‌

؛ خداوند پيامبران و اوصياى آنها را به سكوت مبعوث نكرد، بلكه مبعوث كرد تا با مردم سخن بگويند (و پيام خدا را به آنها برسانند)». حضرت در پايان اين حديث به نكته جالبى اشاره كرده فرمود:

«إنّكَ تَصِفُ فَضْلَ السُّكُوتِ بِالْكَلامِ وَلَسْتَ تَصِفُ فَضْلَ الْكَلامِ بِالسُّكُوتِ‌

؛ حتى هنگامى كه مى‌خواهى فضيلت سكوت را بيان كنى با كلام بيان مى‌كنى و هرگز فضيلت كلام را با سكوت بيان نخواهى كرد». [١]

در حديث ديگرى از امام صادق از پدرانش از اميرمؤمنان على عليهم السلام چنين آمده است:

«جُمِعَ الْخَيْرُ كُلُّهُ في ثَلاثِ خِصالٍ النَّظَرِ وَالسُّكُوتِ وَالْكَلامِ فَكُلُّ نَظَرٍ لَيْسَ فيهِ اعْتِبارٌ فَهُوَ سَهْوٌ وَكُلُّ سُكُوتٍ لَيْسَ فيهِ فِكْرٌ فَهُوَ غَفْلَةٌ وَكُلُّ كَلامٍ لَيْسَ فيهِ ذِكْرٌ فَهُوَ لَغْوٌ

؛ تمام نيكى‌ها در سه خصلت جمع شده است: نگاه كردن و سكوت و سخن گفتن. هر نگاهى كه در آن عبرت نباشد سهو و بيهوده است و هر سكوتى كه در آن فكر نباشد غفلت و بى‌خبرى است و هر كلامى كه در آن ياد خدا نباشد لغو است». و در پايان اضافه فرمود:

«فَطُوبى‌ لِمَنْ كانَ نَظَرُهُ عَبَراً وَسُكُوتُهُ فِكْراً وَكَلامُهُ ذِكْراً

؛ خوشا به حال كسانى كه نگاهشان عبرت، سكوتشان فكر و كلامشان ذكر باشد». [٢]

نتيجه اين‌كه سكوت و كلام نيز مانند ساير اعمال انسان هستند كه اگر در حد اعتدال و شرايط لازم باشند فضيلت و اگر خارج از اين حد گردند رذيلت و اين با تفاوت اشخاص و مجالس و مطالب و موضوعات متفاوت است و هر كس مى‌تواند با دقت فضيلت را از رذيلت در اينجا دريابد؛ به يقين سكوت از امر به معروف و نهى از منكر و از حكم به حق و از شهادت عادلانه و از اندرز

[١]. بحارالانوار، ج ٦٨، ص ٢٧٤.

[٢]. همان، ص ٢٧٥.