پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١١ - شرح و تفسير قدرت و استبداد
شرح و تفسير قدرت و استبداد
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه كه بسيار فشرده و پرمعناست مىفرمايد:
«آنهايى كه به حكومت مىرسند (غالباً) مستبد مىشوند»؛
(مَنْ مَلَكَ اسْتَأْثَرَ)
«اسْتَأْثَرَ» از ريشه «اسْتئْثار» به معناى استبداد و خودكامگى و انحصارطلبى است.
تاريخ نيز گواه روشنى بر اين معناست؛ بسيار بودند كسانى كه چون دستشان به حكومت نرسيده بود دم از حق و عدالت و مشورت و واگذارى كار مردم به مردم مىزدند؛ اما هنگامى كه بر مركب مراد سوار شدند و حكومت را در اختيار گرفتند بناى استبداد گذاشتند؛ نه به نصيحت كسى گوش دادند و نه به دوست و دشمن رحم كردند و خودكامگى را در حد اعلا در برابر رعايا انجام دادند. اين مطلب به قدرى شايع بوده و هست كه به صورت ضربالمثلى درآمده است:
«مَنْ غَلَبَ سَلَبَ وَمَنْ عَزَّ بَزَّ
؛ كسى كه غالب شود مىدزدد و كسى كه پيروز گردد سرمايههاى ديگران را مىربايد».
ابن ابىالحديد در شرح اين سخن، شعرى از ابوالطيب (متنبّىء) نقل مىكند:
|
وَالظُّلْمُ مِن شِيَعِ النُّفوسِ فَإنْ |
تَجِدْ ذا عِفَّةٍ فلِعلّةٍ لا يَظْلِمُ [١] |