پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٣ - ترجمه

امام عليه السلام در ادامه اين سخن از سه صفت نكوهيده به شدت نهى مى‌كند و مى‌فرمايد: «از منّت بر رعيت به هنگام احسان، شديداً دورى كن و (همچنين) از افزون شمردن كارهايى كه انجام داده‌اى خوددارى نما و نيز از اينكه به آنها وعده دهى سپس تخلف كنى برحذر باش»؛

(وَإِيَّاكَ وَالْمَنَّ عَلَى رَعِيَّتِكَ بِإِحْسَانِكَ، أَوِ التَّزَيُّدَ فِيمَا كَانَ مِنْ فِعْلِكَ، أَوْ أَنْ تَعِدَهُمْ فَتُتْبِعَ مَوْعِدَكَ بِخُلْفِكَ)

. از چيزهايى كه- طبق صريح قرآن مجيد- كمك‌هاى به مردم را باطل مى‌كند منّت است مى‌فرمايد: «لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْأَذَى‌». [١] بزرگ شمردن و بيش از اندازه نمايش دادن فعل خود نيز از امورى است كه ارزش كارهاى نيك را در پيشگاه خدا بر باد مى‌دهد، چرا كه يكى از مصداق‌هاى واضح دروغ است و دروغ از بزرگترين گناهان محسوب مى‌شود. خلف وعد نيز از امورى است كه هم در آيات و هم در روايات اسلامى به طور گسترده از آن نهى شده است.

آن‌گاه امام عليه السلام به ذكر دليل براى آنچه بيان كرد پرداخته مى‌فرمايد: «زيرا منّت گذاردن، احسان را باطل مى‌سازد و بزرگ شمردن نعمت نور حق را مى‌برد و خلف وعده موجب خشم خدا و خلق است؛ خداوند متعال مى‌فرمايد: نزد خدا بسيار خشم‌آور است كه چيزى را بگوييد كه انجام نمى‌دهيد»؛

(فَإِنَّ الْمَنَّ يُبْطِلُ الْإِحْسَانَ، وَالتَّزَيُّدَ يَذْهَبُ بِنُورِ الْحَقِّ، وَالْخُلْفَ يُوجِبُ الْمَقْتَ‌ [٢] عِنْدَ اللَّهِ وَالنَّاسِ، قَالَ‌

اللَّهُ تَعَالَى:

«كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لَاتَفْعَلُونَ») [٣].

امام عليه السلام در اين عبارت به سه دليل براى هر سه دستور كه در عبارت بالا فرموده است توسل جسته و يا به تعبير ديگر پيامدهاى سوء هر يك از آن رذائل‌

[١]. بقره، آيه ٢٦٤

[٢]. «مَقْت» در اصل به معناى بغض شديد و خشم به كسى است كه كار بدى انجام داده است‌

[٣]. صف، آيه ٣