پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ٦٠

.مَن كَرُمَت عَلَيهِ نَفسُهُ ، لَم يُهِنها بِالمَعصِيَةِ . [١]

.هر كس براى خودش ارزش قائل باشد ، آن را با معصيت ، بى ارزش نمى سازد .

.همچنين ايشان فرموده است : مَن كَرُمَت عَلَيهِ نَفسُهُ هانَت عَلَيهِ شَهوَتُهُ . [٢]

.هر كس براى خودش ارزش قائل باشد ، شهوتش نزد او بى ارزش مى شود .

.و امام سجّاد عليه السلام مى فرمايد : مَن كَرُمَت عَلَيه نَفسُهُ هانَت عَلَيهِ الدُّنيا . [٣]

.هر كس براى خودش ارزش قائل باشد ، دنيا نزد او خوار مى شود .

پس اگر كسى از كرامت نفس برخوردار باشد ، جان خود را به دنيا ( كه در رأس تمام خطاهاست [٤] ) و به شهوت ( كه عامل ارتكاب معصيت است [٥] ) ، آلوده نمى كند . ثانيا شخص كريم براى آبرو و حيثيت خويش نزد ديگران ، ارزش قائل است و به وجهه اجتماعى خود ، اهمّيت مى دهد و حاضر نيست تصوير ناخوشايندى از او در اذهان مردم نقش بندد . [٦] در تعريف حيا هم بيان شد كه يكى از عناصر

---

[١] غررالحكم ودررالكلم ، ح ٨٧٣٠ ؛ عيون الحكم والمواعظ ، ص ٤٣٩ (ح ٧٦١٦) .[٢] نهج البلاغه ، حكمت ٤٤٩ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٠ ، ص ٧٨ ؛ غررالحكم ودررالكلم ، ح ٨٧٧١ .[٣] تحف العقول ، ص ٢٧٨ .[٤] امام صادق عليه السلام مى فرمايد : «رأس كل خطيئة حبّ الدنيا ؛ دنيا دوستى سرآمد همه خطاهاست» (الكافى ، ج ٢ ، ص ٣١٥) . همچنين از رسول خدا روايت شده است : «حبّ الدنيا أصل كل معصية و أوّل كلّ ذنب ؛ دنيادوستى ريشه هر معصيت و سرآغاز هر گناهى است» (تنبيه الخواطر ، ج ٢ ، ص ١٢٢) .[٥] امام على عليه السلاممى فرمايد : «ما من معصية اللّه شى ء إلاّ يأتى فى شهوة ؛ هيچ يك از معصيت هاى خدا نيست مگر آن كه با شهوتى مى آيد» (نهج البلاغه ، خطبه ١٧٥) . همچنين از ايشان روايت شده است : «من لم يعدل نفسه فى الشهوات خاض فى الخبيثات ؛ كسى كه در شهوت ها اعتدال نداشته باشد ، در پستى ها فرو مى رود» . (الكافى ، ج ٢ ، ص ٣٩٣) . نيز از ايشان نقل شده : «سبب الشر غلبة الشهوة ؛ سبب بدى ، چيره شدن شهوت است» (غررالحكم ودررالكلم ، ح ٥٥٣٣) .[٦] اساسا به انسان اجازه داده نشده كه گوهر جان خويش را آلوده سازد و حرمت و آبروى خويش را نزد مردم ، خراب كند . بر اساس تعاليم دين ، حفظ گوهر جان از آلودگى و حفظ آبرو از لكّه دار شدن ، واجب و الزامى است .