دليل اين ناخوش دارى ، همان نفوذ عميقى است كه شيطان بر انسان پيدا مى كند . اين نفوذ ، آن قدر عميق است كه رسول خدا كسى را كه تنها مى خوابد و يا تنها به مسافرت مى رود ، خودِ شيطان مى داند و مى فرمايد :

.البائِتُ فِي البَيتِ وَحدَهُ وِالسّائِرُ وَحدَهُ شَيطانانِ ، وَالاِثنانِ لُمَّةٌ وَالثَّلاثَةُ إنسٌ . [٢]

.كسى كه تنها در اتاقى مى خوابد و كسى كه تنهايى سفر مى كند ، شيطان است ، و [مسافرت ]دو نفرى ، وسوسه است و [مسافرت] سه نفرى دوستى است .

در اين جا صحبت از شيطنت كردن نيست ؛ بلكه فراتر از آن ، رسول خدا ، شخصِ تنها را خودِ شيطان مى داند . در روايات پيش گفته نيز آمده بود كه شيطان با فرد تنها ، مصاحبت و همراهى دارد . اين همراهى ، آن قدر شديد است كه گويا آن شخص ، خود شيطان است . در همان روايت ها آمده بود كه شيطان از دو نفر ، دورتر است . در اين روايت هم آمده كه دو نفر بودن ، فرد را از شيطان بودن در حالت تنهايى خارج كرده ، فقط مايه وسوسه خواهد بود . در گام بعدى ، شيطان ، بيشتر و بيشتر دور مى شود و لذا رسول خدا ، جمع سه نفره را مايه اُنس و دوستى مى داند . [٣] همان گونه كه روشن است ، در اين روايت ، از خلوت هاى گروهى نيز ياد شده است ؛ چرا كه خلوت دو نفره را مايه وسوسه و خيالات نادرست مى داند .

[١] مسائل على بن جعفر ، ص ١٧٥ (ح ٣١٤) ؛ بحار الأنوار ، ج ١٠ ، ص ٢٨٠ .[٢] المحاسن ، ج ٢ ، ص ٣٥٦ ؛ كتاب من لايحضره الفقيه ، ج ٢ ، ص ٢٧٩ (ح ٢٤٤٣) ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٦ ، ص ١٨٨ .[٣] اين مراتب سه گانه ، بسيار شگفت انگيز و الهام بخش اند : شيطان ، وسوسه و دوستى . جاى آن دارد كه اين مراحل سه گانه ، مورد پژوهش قرار گيرند و ويژگى هاى آنها تبيين شود .