پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ٣١٨
درست از شخصيت و حرمت انسان ، اين گونه كارها مايه شرم نيست . درباره رسول خدا آورده اند :
.ولا يَمنَعُهُ الحَياءُ أن يَحمَلَ حاجَةً مِنَ السّوقِ إلى أهلِهِ . [١]
.كم رويى ، او را از اين كه نيازمندى هاى خانه را از بازار براى خانواده اش حمل كند ، باز نمى داشت .
همچنين نقل كرده اند كه آن حضرت ، خود ، گوسفند را مى دوشيد و لباس خود را وصله مى زد و كفش هاى خود را مى دوخت . [٢] بنا بر اين ، اينها كارهايى نيستند كه مايه خوارى انسان باشند ؛ بلكه ضد تكبّر و خود برتربينى انسان هستند . انسان هاى متكبّر ، چون شخصيت خود را در خودْبرتربينى تعريف كرده اند ، اين امور را مخالف حرمت مى دانند . اين امور ، مخالف تكبّر انسان است ؛ ولى سخنْ اين جاست كه تكبّر و خودبرتربينى ، جزو هويت و شخصيت انسان نيست . كسانى كه كارهاى ياد شده را انجام مى دهند ، در حقيقت ، كبر را از خود زدوده اند ، نه عزّت را . رسول خدا در اين باره فرموده است :
.إنَّهُ لَيُعجِبُني أن يَحمِلَ الرَّجُلُ الشَّيءَ في يَدِهِ يَكونُ مُهنِئا لِأَهلِهِ يَدفَعُ بِهِ الكِبرَ عَن نَفسِهِ . [٣]
.اين كه كسى چيزى را كه براى خانواده اش مطلوب است ، با دست خود ، حمل كند و بدين وسيله ، كبر را از خود ، دور سازد ، مرا به وجد مى آورد .
.و يا فرموده است : مَن حَمَلَ بِضاعَتَهُ فَقَد بَرِئَ مِنَ الكِبرِ . [٤]
.هر كس بار خود را حمل كند ، از تكبّر ، پيراسته شده است .
[١] وسائل الشيعة (طبع مؤسسة آل البيت) ، ج٣ ، ص ٣٧٧ ؛ إرشاد القلوب ، ص ١١٥ .[٢] وسائل الشيعة (طبع مؤسسة آل البيت) ، ج ٣ ، ص ٣٧٧ .[٣] تنبيه الخواطر ، ج ١ ، ص ٢٠١ . همچنين ، ر . ك : ميزان الحكمة ، ج ٣ ، ص ٢٦٥٧ (دفع الكبر) .[٤] الأمالى ، طوسى ، ص ٥٣٨ ؛ مكارم الأخلاق ، ص ١١٠ ؛ كنزالعمّال ، ح ٧٧٩٤ و نيز ، ح ٧٧٩٣ و ٧٧٩٧ .