گفتيم كه خلوت مى تواند مفسده انگيز باشد ولذا از آن نهى شده است . اين ، سخن درستى است ؛ ولى درباره همه خلوت ها صدق نمى كند و عموميت ندارد . مرتبه انسان ها با هم متفاوت است . برخى در خلوت به گناه نزديك مى شوند و برخى به خدا . كسانى كه به گناه نزديك مى شوند ، بهتر است از خلوت بپرهيزند و كسانى كه به خدا نزديك مى شوند ، بهتر است خلوت گزينند . خلوت بر دو قِسم است : خلوت با گناه و خلوت با خدا ، و به تعبير ديگر : خلوت از خدا و خلوت با خدا . خلوتى كه با گناه بوده ، از خدا به دور باشد ، زمينه ساز فساد و انحراف است و خلوتى كه با خدا باشد ، زمينه ساز اطاعت و بندگى است . در همين زمينه ، رسول خدا مى فرمايد :

.الدُّنيا ساعَةٌ فَاجعَلها طاعَةً ، وبابُ ذلِكَ كُلِّهِ مُلازَمَةُ الخَلوَةِ بِمُداوَمَةِ الفِكرَةِ . [٢]

.دنيا ، ساعتى است . آن را در طاعت قرار ده و دَرِ همه اينها ملازمت خلوت با مداومت تفكّر است .

و به همين جهت است كه امام على عليه السلام ملازمت با خلوت را سيره صالحان مى داند . [٣] قرآن كريم نيز برخى انبيا را با واژه «أوّاه» ستوده است . [٤] امام باقر عليه السلامدر تفسير اين واژه فرموده است كه « أوّاه » ، يعنى كسى كه در نمازش و هنگامى كه

[١] بحار الأنوار ، ج ٧٨ ، ص ١٢٦ .[٢] بحار الأنوار ، ج ٧٠ ، ص ٦٨ .[٣] مستدرك الوسائل ، ج ١١ ، ص ٣٩٣ ؛ عيون الحكم والمواعظ ، ص ٤٨٥ .[٤] ر . ك : توبه ، آيه ١١٤ .