البته اين امر ، اختصاص به محلّى به نام حمّام ندارد . هر جا چنين پديده اى پديد آيد ، چنين پيامدى خواهد داشت . مثلاً در حجاز ، حمّام وجود نداشت و مردم در فضاى باز و در ديد ديگران ، استحمام مى كردند و اين امر ، سبب بى حيايى و جريحه دار شدن حيا و عفّت عمومى مى گرديد . به همين جهت ، رسول خدا با حسّاسيت نسبت به اين پديده برخورد مى كردند و مردم را از اين كار ، نهى نمودند . [١] همچنين در تفريحگاه هاى كنار دريا در فصل تابستان ، اين پديده به چشم مى خورد . البته اين امر در كشورهاى غربى بيشتر است . در آن كشورها ، حتّى برخى مناطق از برخى شهرها به اين امر ، اختصاص داده مى شود . در اين مورد نيز چون برهنگى امرى دامنه دار است و نه لحظه اى ، موجب بى حيايى خواهد شد . نكته ديگر ، اين كه براساس آنچه گفتيم ، كاهش حيا در مراحل مختلف زندگى نيز توجيه مى شود. به مرور زمان و در طول زندگى، حياى افراد نسبت به برخى امور، كاهش مى يابد . عمده ترين مسئله ، حيا در قلمرو امور جنسى است . حياى زنان ، به تدريج كاهش مى يابد، حياى مردان نيز كاهش مى يابد و به مرور،شرمى را كه نسبت به امور جنسى داشتند، از دست مى دهند. اين امر را در شوخى هاى مربوط به مسائل جنسى نيز مى توان مشاهده كرد . در آغاز زندگى زناشويى ، ممكن است از خيلى حرف ها و شوخى ها پرهيز شود ؛ امّا به مرور زمان ، حرف هاى صريح و شوخى هاى ركيك آغاز مى شود . دليل اين امر ، در تكرار است . وقتى تجربه اين قبيل امور افزايش يابد ، هر چند مشروع باشد ، ولى شرم فرد را نسبت به آن كاهش مى دهد . همين امر را در مَشاغلى كه در آنها روابط ميان زن و مردم نامحرمْ زياد است ، مى توان مشاهده كرد . شايد در آغاز ، شرم زيادى ميان زن و مرد نامحرم وجود داشته باشد ؛ امّا به مرور زمان ، اين شرم ، كاهش بيشترى مى يابد . برخى رشته هاى تحصيلى نيز همين گونه اند . در تحقيقى كه به عمل آمده ،

[١] ر . ك : بخش دوم : حيا و پوشش .[٢] ر .ك : «تهيه ابزارهايى جهت سنجش : عمل به باورهاى دينى و انواع حيا و بررسى رابطه ديندارى و حيا با ويژگى هاى شخصيت و سلامت روان» ، رساله دكترى (Ph. D) محمود گلزارى ، دانشگاه علامه طباطبايى ، ١٣٨٠ ، ص ١٣٥ .[٣] از ابوسعيد خُدرى نقل شده است: «كان رسول اللّه صلى الله عليه و آلهأشد حياء من العذراء في خدرها ؛... رسول خدا صلى الله عليه و آلهحتّى از دختران باكره هم بيشتر حيا داشت» . (بحار الأنوار ، ج ١٦ ، ص ٢٣٠)[٤] امام صادق عليه السلام مى فرمايد : «خير نسائكم التى إذا خلت مع زوجها خلعت له درع الحياء وإذا لبست ، لبست معه درع الحياء ؛ بهترينِ زنان در ميان شما زنى است كه وقتى با همسر خود خلوت كرد ، جامه حيا را درآورد و هرگاه پوشيد ، همراه آن ، جامه حيا را نيز بر تن كند» . (الكافى ، ج ٥ ، ص ٣٢٤ ؛ تهذيب الاحكام ، ج ٧ ، ص ٣٩٩)