پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ٣٣٦
عامل بى حيايى . با اين حال ، فرومايگى اگر آشكار نشود و پنهان بماند ، موجب بى حيايى نمى شود ؛ چرا كه اعتبار اجتماعى ، همچنان وجود دارد . امّا كرامت نفس ، اگر آشكار هم نگردد ، باز ، موجب حيا مى گردد ؛ يعنى كرامت نفس براى برانگيختن شرم ، نيازى به آشكار شدن ندارد ؛ امّا فرومايگى تا آشكار نشود ، موجب بى شرمى نمى گردد . عامل بى شرمى تا آشكار نگردد ، تأثيرى نخواهد داشت و عامل شرم ، حتّى اگر آشكار نگردد ، تأثير خواهد داشت . به بيان ديگر ، در اين بحث ، چهار حالت فرضى وجود دارد : اوّل ، فرومايگى درونى و بى اعتبارى اجتماعى . دوم ، كرامت درونى و اعتبار اجتماعى . سوم ، فرومايگى درونى و اعتبار اجتماعى. چهارم ، كرامت درونى و بى اعتبارى اجتماعى. جز در فرض اوّل ، در فرض هاى سه گانه ديگر ، حيا مى تواند وجود داشته باشد . در فرض دوم ، روشن است حيا وجود دارد ؛ چون كرامت درونى و اعتبار اجتماعى ، هر دو وجود دارند . در فرض سوم ، هر چند شخص در درون ، فرومايه و خطاكار است ، امّا چون اعتبار اجتماعى او هنوز باقى است ، ممكن است از مردم ، شرم كند . و امّا در حالت چهارم ، هر چند اعتبار اجتماعى وجود ندارد و جاى آن هست كه فرد از مردم حيا نكند ، امّا چون كرامت درونى دارد ، از خود ، شرم دارد و بى حيايى نمى كند .
جدول مقايسه اى نقش ويژگى هاى درونى و اجتماعى در شكل گيرى حيا و بى حيايى
فرض ها ويژگى درونى ويژگى اجتماعى نتيجه از نظر حيا فرض اوّل فرومايگى بى آبرويى بى حيايى فرض دوم كرامت آبرو و اعتبار حيا فرض سوم فرومايگى آبرو و اعتبار حيا فرض چهارم كرامت بدون وجهه اجتماعى حيا