پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ٣١٧
مادر را زشت مى شمارند و لذا از انجام دادن آن ، خجالت مى كشند ، حال آن كه احترام به والدين ، يكى از فضيلت هاى بزرگ است و انجام دادن آن ، مايه افتخار است ، نه شرمندگى . به همين جهت ، امام على عليه السلامدر ادامه روايت مورد اشاره ، به پا خاستن و احترام گذاشتن به پدر را از امورى دانسته كه نبايد از آن شرم كرد . [١] ٦ . يكى ديگر از موارد كم رويى ، احترام به معلّم است . فرد تا وقتى دانش آموز يا دانشجوست ، شايد به معلّم و استاد خود ، احترام بگذارد ؛ امّا وقتى بزرگ شد و به مقامى رسيد ، ممكن است اين رابطه به هم بخورد و احترام گذاشتن به معلّم خود را مايه تنزّل شأن و منزلت خود بداند . كسانى كه چنين تصوّرى از احترام به معلّم دارند ، از اين كار ، اظهار شرم كرده ، نسبت به آن اقدام نمى كنند . اين در حالى است كه احترام به معلّم ، يك فضيلت است . در روايتى آمده است :
.تَواضَعوا لِمَن طَلَبتُم مِنهُ العِلمَ . [٢]
.نسبت به كسى كه از او دانش فرا گرفته ايد ، تواضع داشته باشيد .
پس احترام به معلّم ، مايه سرافكندگى و شرمسارى نيست و به همين جهت ، على عليه السلاممى فرمايد : يكى از چيزهايى كه نبايد از آن شرم داشت ، احترام به معلّم است . [٣] ٧ . يكى ديگر از موارد كم رويى ، اين است كه فرد از اين كه امور شخصى و جارى خود را انجام دهد ، شرم كند . اين مورد ، بيشتر درباره افرادى كه داراى موقعيت اجتماعى بالايى هستند ، صدق مى كند . گاهى برخى افراد ، شأن و منزلت خود را به گونه اى تعريف مى كنند كه پرداختن به امور شخصى را تخريب شخصيت خود مى پندارند و لذا از انجام دادن آنها شرم دارند و اگر در چنين وضعى ديده شوند ، سرافكنده مى شوند . اين در حالى است كه در تعريف
[١] مستدرك الوسائل ، ج ١٦ ، ح ٢٦٠ ؛ عيون الحكم والمواعظ ، ص ٢١٢ : «ثلاث لايستحيى منهن : خدمة الرجل ضيفه وقيامه عن مجلسه لأبيه ومعلّمه ... ؛ سه چيز است كه نبايد از آن حيا شود : خدمت كردن به ميهمان و برخاستن از پيش پاى پدر و معلّم ... » .[٢] همان جا .[٣] الكافى ، ج ١ ، ص ٣٦ ؛ الأمالى ، صدوق ، ص ٤٤٠ ؛ بحار الأنوار ، ج ٢ ، ص ٤١ .[٤] مستدرك الوسائل ، ج ١٦ ، ص ٢٦٠ ؛ عيون الحكم والمواعظ ، ص ٢١٢ .