در اين حديثِ شريف آمده كه مسجد ، سبب افزايش پيوندهاى برادرى مى شود و همچنين ، موجب شرم و حيا مى گردد . ميان اين دو ( پيوند برادرى و شرم از يكديگر ) نيز رابطه وجود دارد . در فرهنگ مسجد ، چنين آمده است كه اهل ايمان ، يكديگر را مى بينند و از حال هم باخبر مى شوند و به كمك يكديگر مى شتابند . دامنه آشنايى در مساجد ، بايد به گونه اى باشد كه اگر كسى به مسجد نيامد ، عدم حضور وى ، محسوس باشد و ديگران نسبت به آن ، حسّاس باشند و پِيجوى وى شوند . رسول خدا اين گونه بود و هر وقتْ كسى را در مسجد نمى ديد ، سراغ وى را مى گرفت . اين ، نشان مى دهد كه آشنايى و شناخته شدن در مساجد اسلامى تا چه اندازه عميق است و دامنه آن ، چه قدر گسترده است . دقيقا به همين جهت است كه رسول خدا در آغاز ورود به مدينه ، ساختن مسجد را آغاز كرد و به همين جهت است كه اهل ايمان ، در جاى جاى شهرها به ساختن مسجد روى مى آوردند . اين امر در طرّاحى شهرهاى اسلامى بايد بيشتر مورد توجّه قرار گيرد . اكنون برخى از احاديث را بهتر مى توان فهميد . در روايتى از رسول خدا آمده است :

.مَن سَرَّهُ أن يَسكُنَ بُحبوحَةَ الجَنَّةِ فَليَلزَمِ الجَماعَةَ ؛ فَإِنَّ الشَّيطانَ مَعَ الواحِدِ وهُوَ مِنَ الاِثنَينِ أبعَدُ . [١]

.هر كه خرسند مى شود از اين كه در ميانه بهشت مسكن گزيند ، همراهى با جماعت را برگزيند ؛ زيرا شيطان با فرد تنهاست و از دو نفر ، دورتر است .

در بحث خلوت ، مطرح شد كه شيطان ، چه قدر به انسانِ تنها نزديك است [٢] و گفتيم كه حضور در جمع ديگران تا چه اندازه در كاهش وسوسه هاى شيطان ،

[١] كنزالعمال : ج ١ ، ص ٢٠٧ (ح ١٠٣٣) ؛ مسند ابن حنبل ، ج ١ ، ص ٥٠ (ح ١١٤) ؛ المستدرك على الصحيحين ، ج ١ ، ص١١٥ ؛ السنن الكبرى ، ج ٧ ، ص ١٤٦ (ح ١٣٥٢١) ؛ مسند أبى يعلى ، ج ١ ، ص٧٨ (ح ١٣٦) .[٢] ر . ك : بخش دوم ، فصل اوّل : حيا و خلوت .