پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ١٨٠
حيا هستند ، نمونه كامل پوشيدگى نيز بوده اند . لقمان ، يكى از كسانى است كه پوشيدگى شديدى داشته و امام صادق عليه السلام ، اين ويژگى را يكى از علل حكيم شدن وى دانسته است . [١] حضرت موسى عليه السلام آن قدر بر پوشيدگى خود محافظت مى كرد كه مردم مى پنداشتند وى ، بيمارى جسمانى دارد . رسول خدا درباره ايشان فرموده است :
.إنَّ موسى كانَ رَجُلاً حَيِيّا سَتيرا لا يُرى مِن جِلدِهِ شَيءٌ اِستِحياءً مِنهُ . [٢]
.همانا موسى ، مردى باحيا و پوشيده بود كه به دليل حيايش هيچ نقطه از بدن وى ديده نشد .
در اين توصيف ، هم ويژگى حيا و پوشش با هم آمده (حييّا ستيرا) ، و هم تصريح شده كه حضرت موسى عليه السلام به دليل حيايى كه داشته ، هيچ نقطه از بدن وى را كسى نديده است . حضرت موسى عليه السلام هنگامى كه مى خواست وارد آب شود ، تا بدنش وارد آب نمى شد ، لباس خود را بيرون نمى آورد [٣] و در حقيقت ، ايشان هنگام آبتنى ، پوششى از آب را به جاى پوشش پارچه اى براى خود برمى گزيد . امّا درباره فرهنگ عمومى بنى اسرائيل ، در حديث آمده است كه حيايى وجود نداشته و لذا آنان ، هنگام شنا ، برهنه وارد آب مى شدند و به يكديگر نگاه مى كردند( !) . [٤] اين ويژگى در فرهنگ جاهلى حجاز نيز وجود داشته است .
[١] تفسير القمى ، ج ٢ ، ص ١٦٢؛ مجمع البيان ، ج ٨ ، ص ٤٩٧؛ بحار الأنوار ، ج ١٣ ، ص ٤٠٩ .[٢] صحيح البخارى ، ج ٤ ، ص ١٢٩ ؛ سنن الترمزى ، ج ٥ ، ص ٣٥٩ (ح ٣٢٢١) ؛ مسند أحمد ، ج ٣ ، ص ٥٩٦ ، (ح ١٠٦٨٣) .[٣] رسول خدا فرمود : «إن موسى بن عمران كان إذا أراد أن يدخل الماء لم يلق ثوبه حتّى يوارى عورته في الماء ؛ موسى بن عمران هر گاه مى خواست وارد آب شود ، لباس از تن بيرون نمى كرد تا اين كه عورت او در آب ناپيدا شود» . (مجمع الزوائد ومنبع الفوائد ، ج ١ ، ص ٦٠٢ ، ح ١٤٥٨ ؛ مسند أحمد ، ج ٣ ، ص ٢٦٢)[٤] رسول خدا فرمود : «كانت بنو إسرائيل يغتسلون عراة ينظر بعضهم إلى بعض ؛ بنى اسرائيل ، عريانْ غسل كرده ، به يكديگر نگاه مى كردند» . (صحيح البخارى ، ج ١ ، ص ٧٣ ؛ مسند أحمد ، ج ٣ ، ص ١٩٣ (ح ٨١٧٩) ؛ صحيح مسلم ، ج ١ ، ص ١٨٣)