پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ١٦٦
ضعيف تر مى گردد . افزايش تعداد ، همچون رشته هاى متعدّدى است كه فرد را به ديگران پيوند زده باشد . هر چه اين رشته هاى پيوند ، بيشتر و محكم تر باشد ، موقعيت فرد ، بيشتر تثبيت مى شود و از امكان فريب خوردن و رُبوده شدن وى توسط شيطان ، كاسته مى شود . اين رشته ها ، همان رشته هاى شناخته شدن و تحت نظارت چشم هاى آشنا قرار گرفتن است . ارتباط شناختى و چشمى ميان انسان ها ، حيا را برمى انگيزد و فرد را از غلتيدن در ورطه گناه و زشتى باز مى دارد . بنا بر اين ، مسجد و اجتماعات دينى و جلسات مذهبى و حلقه هاى ذكر و دعا ، همگى از مؤلّفه هاى شهر اسلامى هستند كه در صورت تحقّق ، قلمرو گم نامى ها را كاهش مى دهند و از افول حيا جلوگيرى مى كنند .
ـ همسايه ها
مسئله ديگر در شهرنشينى اسلامى ، ارتباط با همسايگان است . اسلام بر مسئله ارتباط با همسايه ، بسيار تأكيد كرده است . جبرئيل عليه السلام ، آن قدر بر حرمت همسايه تأكيد مى كرد كه رسول خدا گمان بُرد همسايه از همسايه ، ارث مى برد :
.مازالَ جَبرَئيلُ ... يوصيني بِالجارِ حَتّى ظَنَنتُ أنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ .
.جبرئيل ، پيوسته مرا به همسايگان سفارش مى كرد تا اين كه گمان كردم همسايه را ميراثبَر همسايه مى كند . [١]
و رسول خدا نيز آن قدر سفارش همسايگان را به مردم مى كرد كه آنان نيز گمان بردند همسايه ها از يكديگر ارث مى برند . [٢] حرمت همسايه ، يكى از سنگين ترين حرمت ها در اسلام است [٣] و همانندِ خود انسان [٤] و خون انسان [٥] و
[١] كتاب من لايحضره الفقيه ، ج ١ ، ص ٥٢ (ح ١٠٨) ؛ روضة الواعظين ، ص ٤٢٤ ؛ دعائم الإسلام ، ج ٢ ، ص ٨٧ (ح ٢٦٥) ؛ مسند ابن حنبل ، ج ٩ ، ص ٣١١ (ح ٢٤٣١٤) و ص ٣٨٠ (ح ٢٤٦٥٤) ؛ صحيح البخارى ، ج ٨ ، ص ١ ؛ صحيح مسلم ، ج ٤ ، ص ٢٠٢٥ .[٢] الكافى ، ج ٧ ، ص ٥١ ، نهج البلاغه ، نامه ٤٧ ؛ مسند ابن حنبل ، ج ٨ ، ص ٣٠٥ ( ح ٢٢٣٦١ .)[٣] غررالحكم و دررالكلم ، ح ٩٥٢٨ ؛ مسند ابن حنبل ، ج ٦ ، ص ٨ ؛ الدرّ المنثور ، ج ٢ ، ص ١٥٩ .[٤] السيرة النبويّة ، ج ٢ ، ص ١٤٩ .[٥] الجامع الصغير ، ج ١ ، ص ٥٧٣ (ح ٣٧٠٦ .)