بصرى دانسته مى شود . در شهر حيا ، نه زن و نه مرد ، هيچ كدام تن به اين كار زشت نمى دهند ؛ هم انجام دادن آن را شرم آور مى دانند و هم از نگاه كردن به آن ، شرمنده مى شوند . شهروندان بى شرمى كه خود را به شكل جنس مخالف درآورند ، مورد نفرين رسول خدا قرار گرفته اند . [١] بُعد ديگرى از فضاى بصرى جامعه ، رفتار افراد در برخورد با يكديگر است . فارغ از اين كه چه سخنانى ميان افراد ، رد و بدل شود ، و فارغ از اين كه چه نيّتى در پسِ رفتار داشته باشند ، «فيزيك رفتار» در برخوردها متفاوت است . اگر فقط تصوير بدون صدا از رفتارها به نمايش گذاشته شود ، تفاوت رفتارهاى مؤدّبانه و رفتارهاى غير مؤدّبانه قابل مشاهده است . به بيان ديگر ، از فاصله دور مى توان تشخيص داد كه مثلاً رفتار دو نفر در مقابل يكديگر دوستانه است يا دشمنانه . اين ، بدان جهت است كه ميان رفتارهاى محترمانه و غير محترمانه ، تفاوت وجود دارد . رفتارهاى محترمانه ، نمايى زيبا ، نرم و چشمنواز دارند و رفتارهاى غيرمحترمانه ، نمايى زشت ، سخت و آزاردهنده . آيا داورى بصرى انسان ها از اين دو گونه رفتار ، يكسان است ؟ انسان ها از مشاهده كدام يك از اين دو گونه رفتار ، لذّت مى برند ؟ و از كدام يك متنفر مى شوند ؟ تصوّر كنيد در جامعه اى رفتارهاى مؤدّبانه و محترمانه فراگير باشد . در اين صورت ، نماى جامعه و جلوه هاى بصرى آن ، چه شكلى خواهد داشت ؟ اكنون تصوّر كنيد كه رفتارهاى غير مؤدّبانه و غير محترمانه در جامعه اى حاكم گردد . در اين صورت ، نماى جامعه و جلوه هاى بصرى آن ، چه شكلى خواهد داشت ؟ به خوبى روشن است كه رعايت ادب و احترام در حوزه رفتار ، چه تأثيرى در ظاهر رفتارها دارد . همان

[١] «ما من شى ء خير للمرأة من أن لاترى رجلاً ولا تراها ؛ براى زن ، هيچ چيز بهتر از اين نيست كه نه مردى را ببيند و نه مردى او را ببيند» . (دعائم الإسلام ، ج ٢ ، ص ٢١٥ ، ح ٧٩٣)[٢] در دعائم الإسلام آمده : «ولعن المذكرات من النساء والمؤنثين من الرجال ؛ و نفرين كرد زنان مردنما و مردان زن نما را» (ج ٢ ص ٢١٥ ، ح ٧٦٩) . رسول خدا نيز فرموده است : «لعن اللّه المذكرات من النساء والمؤنثين من الرجال ؛ نفرين خدا بر زنان مردنما و مردان زن نما» . (المصنف ، عبدالرزاق ، ج ٤ ، ص ٣١٩ ، ح ٧٩٣١)[٣] امام على عليه السلام : «من كمال المرء المؤمن تركه ما لايجمل به ومن حيائه أن لايلقى أحدا بما تكره ؛ از كمال مرد مؤمن ، اين است كه آنچه را نازيبا است ، ترك كند و از حياى او اين است كه با هيچ كس آن گونه برخورد نمى كند كه او را ناخرسند سازد» . (أعلام الدين ، ص ١٢٧ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٨ ، ص ٨٠ ، ح ٦٦)[٤] امام صادق عليه السلام : كان النبى صلى الله عليه و آله : غض طرفه عن الناس حياءً حين كلموه ؛ همواره رسول خدا هنگام سخن گفتن مردم با ايشان ، صورت خود را از سر شرم به زير مى انداخت» . (الكافى ، ج ٥ ، ص ٥٦٥ ، ح ٤١) .[٥] مناقب ابن شهر آشوب ، ج ٤ ، ص ٦٥ .