پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ١٢٨

تنهايى كارى انجام شود كه در جمع ، انجام نمى گردد ؟ امام على عليه السلامدر نامه اى خطاب به حارث همْدانى مى نويسد :

.وَاحذَر كُلَّ عَمَلٍ يُعمَلُ بِهِ فِي السِّرِّ ويُستَحى مِنهُ فِي العَلانِيَةِ ، وَاحذَر كُلَّ عَمَلٍ إذا سُئِلَ عَنهُ صاحِبُهُ أنكَرَهُ أوِ اعتَذَرَ مِنهُ ، ولا تَجعَل عِرضَكَ غَرَضا لِنَبالِ القَولِ . [١]

.بپرهيز از هر عملى كه در خلوت انجام مى دهى ، ولى در آشكار از آن شرم مى كنى ؛ و بپرهيز از هر عملى كه اگر درباره اش از كننده آن سؤال كنند ، آن را انكار مى كند و يا عذرخواهى مى كند ؛ و آبروى خود را هدف تيرهاى سخن مردم قرار نده .

.ايشان در جاى ديگرى فرموده است : اِحذَر كُلَّ أمرٍ إذا ظَهَرَ أزرى بِفاعِلِهِ وحَقَّرَهُ . [٢]

.بپرهيز از هر عملى كه وقتى آشكار شود ، فاعل خود را خوار و حقير مى سازد .

.همچنين در روايت ديگرى آمده است : إيّاكَ وكُلَّ عَمَلٍ فِي السِّرِّ تَستَحي مِنهُ فِي العَلانِيَةِ وإيّاكَ وكُلَّ عَمَلٍ إذا ذُكِرَ لِصاحِبِهِ أنكَرَهُ . [٣]

.هر عملى كه در آشكار از آن شرم دارى ، از انجام دادن آن در نهان بپرهيز ، و از عملى بپرهيز كه هرگاه آن را به ياد انجام دهنده اش آورند ، آن را انكار مى كند .

گاهى انسان ، كارى را در خلوت انجام مى دهد كه از انجام دادن آن در حضور ديگران ، شرم دارد . ممكن است اين عمل افشا شود و ديگران از آن باخبر شوند و درباره آن ، صحبت كرده ، پرس و جو نمايند . در اين جا ممكن است فرد به دو گونه واكنش نشان دهد : يا انكار مى كند و يا از انجام دادن آن ، عذر مى خواهد . هر دو واكنش ، دليل شرم اوست ؛ امّا به راستى چرا بايد انسان ، انجام دادن كارى